استفاده از کفی کفش طبی سفارشی و ارتزها روشی غیر تهاجمی برای کاهش یا از بین بردن درد در مناطقی از قبیل پا، مچ پا، زانو، باسن و کمر با بهبود تراز ساختاری و یا محدود کردن یا تقویت حرکات است. با این حال این وسیله ها جایگزینی برای تمرینات تقویتی یا کششی توصیه شده توسط متخصص نیستند. ارتزها می توانند برای درمان انواع صدمات استفاده شوند و اغلب همزمان با روش های درمانی دیگر مانند فیزیوتراپی، حرکات کششی، یخ گذاری و ماساژ بهتر عمل می کنند.

کفی کفش و ارتز سفارشی چیست؟

کفی کفش سفارشی نوعی ارتز پاست که سه بعدی بوده و داخل کفش قرار می گیرد. می توان از کفی های کفش برای تسکین درد، بهبود تراز اسکلتی و یا بهبود عملکرد پا و اندام تحتانی استفاده کرد. هدف ارتزها به طور کلی حمایت و تغییر وضعیت پاست. ارتزها مانند عینک تا زمانی که از آن استفاده می کنیم به ما کمک می کنند. ارتزها به طور دائم آناتومی شما را تغییر نخواهند داد و تنها زمانی که روی آنها ایستاده اید یا راه می روید عمل می کنند.
ارتزها به ما اجازه می دهند که شیوه زندگی و فعالیت هایمان را حفظ کنیم و علائم مشکل ساز را کاهش دهیم. ارتزها معمولا برای از بین بردن علائم آسیب های معمولی مانند فاسیات پلانتر، متاتارسالژی، نوروم ها و آسیب های مختلف تاندون و مچ پا و همچنین کمک به افراد مبتلا به دیابت یا آرتروز استفاده می شوند.

ارتزها چه کار می کنند؟

ارتزها با توجه به طراحی خود می توانند با استفاده از توزیع مناطق فشار، حالتی حمایتی برای پاها به وجود آورند.
اغلب آسیب های فشاری و استفاده بیش از حد پا، ساق پا، لگن، کمر و گردن به دلیل عملکرد نامناسب پا و توزیع وزن اندام های تحتانی است. با بهبود تراز، بدن قادر به کارکرد موثرتر و با فشار کمتری بر روی عضلات و رباط هایی است که بدن شما را تشکیل می دهند.
ارتزها همچنین می توانند برای پشتیبانی و بهبود هم ترازی استخوان ها در پا طراحی شوند. سبک ها و مدل های مختلف ارتز می توانند به منظور کاهش انواع درد در پاها، زانو ها، لگن و کمر به کار گرفته شوند. این ارتز ها می توانند شامل مدل های نرم انعطاف پذیر تا مدل های بسیار سفت و سخت باشند.
بعضی از کفی های طبی کفش برای کنترل عملکرد غیر طبیعی پاها و توزیع وزن مناسب و بطور کلی بیومکانیک با حفظ موقعیت پا در طی راه رفتن ساخته می شوند. این عملکرد با قالب گیری اولیه از پا امکان پذیر می شود.
ارتزها اغلب به عنوان روش درمانی برای آسیب شناخته می شوند. ارتز کمک می کند تا آسیب دیدگی بهبود یابد. هنگامی که جراحت بهبود پیدا کرد، ممکن است لازم به ادامه استفاده از ارتز برای جلوگیری از تکرار آسیب باشد.

قالب گیری

ارزیابی بیمار برای اندازه گیری

ارزیابی بالینی حدود 45 دقیقه طول می کشد. اگر مشخص شود ارتز برای شما مناسب است از پای شما قالبی سه بعدی گرفته می شود. پس از ساخت قالب مجددا اندازه قالب ساخته شده با پای بیمار مقایسه می شود.
پس از ارزیابی دقیق جسمی، بیومکانیک و مدل راه رفتن، باید از تکنیک قالب گیری برای پا استفاده کرد. انتخاب روش قالب گیری مناسب برای موفقیت ارتز ضروری است. راه های مختلفی برای انجام این کار وجود دارد. تکنیک های مختلف قالب گیری برای تصویربرداری سه بعدی از پا وجود دارد. هر روش قالب گیری دارای مزایا و معایبی است و ارتوپد فنی شما بهترین روش را برای شما تعیین می کند.
هنگامی که ارتز کاملا تماسی ساخته شد، اندازه گیری جزیی و دقیق برای اطمینان از رعایت تمام الزامات صورت می گیرد. در این اندازه گیری همچنین اطمینان حاصل می شود که آیا ارتز راحت است.

قالب گیری با کمک قالب گچی این تکنیک در وضعیتی انجام می شود که استخوان های پا در حالت خنثی قرار دارند، و معمولا بدون تحمل وزن است. این روش قالب گیری شامل استفاده مستقیم از گچ بر روی پا برای ثبت شکل و زوایای پا است. قالب گیری در حالت خوابیده یا نشسته انجام می شود، بطوریکه پاها در تماس با زمین نباشد. این تکنیک بدون تحمل وزن است و انجام آن 5-7 دقیقه طول می کشد.
قالب گیری فایبرگلس این تکنیک شبیه به قالب گیری گچی است، به جز اینکه پای بیمار را کثیف نمی کند و زمان کمتری نیاز دارد. در ابتدا کیسه ای روی پا قرار می گیرد و سپس از پا قالب گیری می شود.
قالب گیری جعبه فوم شامل قرار دادن پا به جعبه فوم در موقعیت ایستاده یا نشسته است. این تکنیک می تواند روشی باشد که قبلیت تحمل وزن را داراست. از این روش در صورتی استفاده می شود که بیمار مشکلی دارد که نمی توان از پا با تکنیک های دیگر قالب گرفت. یکی از موارد استفاده از این روش در صورت وجود زخم پای دیابتی است.

همچنین می توان ارتزها را با استفاده از شبیه سازی کامپیوتری ساخت.

Source: www.soledecisions.com

مقدمه:

درد سیاتیک همان درد در ناحیه کمر است که به علت درگیری در عصب سیاتیک ایجاد می شود. این عصب طولانی ترین عصب است که از لگن تا انتهای پا ادامه دارد و در طول مسیر خود به شاخه های متعددی تقسیم می شود. هرگونه فشار بر روی این عصب می تواند باعث ایجاد درد در تمام طول عصب شود (یعنی مسیری که از کمر شروع می شود و از پشت پا پایین می آید و تا پاشنه پا می رسد.) البته علائم طیف وسیعی دارد و ممکن است از یک درد خفیف تا ناتوانی و از کارافتادگی کامل متغیر باشد و گاهی ممکن است با احساس خارش، سوزش، بی حسی و ضعف عضلانی هم همراه باشد. این درد علی رغم اسم آشنای بین مردم دارد تنها حدود 5 درصد از درد های کمر را شامل می شود. خوشبختانه غالبا درمان آن غیر جراحی است.

علائم ساتیک:

علایم سیاتیک معمولا در یک طرف بدن ظاهر می شوند. این علایم می تواند شامل درد کشاله ران, ساق پا, ضعف, گزگز و بی حسی باشد.

بسته به این که فشار بر کدام قسمت از عصب سیاتیک وارد می شود, درد ممکن است بر قسمتهای متفاوتی از لگن و پاها احساس شود.

درد در ناحیه لگن و پاها که با نشستن بدتر می شود.

درد تیرکشنده از کمر به سمت پا ها هنگام بلند شدن، ایجاد می­شود.

علائم سیاتیک ممکن است به صورت ناگهانی ظاهر و بعد از چند روز از بین بروند.

درد ناشی از سیاتیک معمولا به صورت سوزش و تیر کشیدن توصیف می شود.

نکته مهم در مورد سیاتیک این است که درد سیاتیک به تنهایی بیماری نیست بلکه یک نشانه از عارضه های دیگر است.

درد سیاتیک می توانند به علل مختلف مانند چاقی، بارداری، سن، شغل، وضعیت های بدنی نامناسب، نشستن های طولانی مدت و برخی بیماریها ازجمله دیابت به وجود آید.

علل سیاتیک:

سن: تغییرات وابسته به سن در ستون مهره ها شایعترین علت درد سیاتیک است. تحلیل رفتن دیسکهای بین مهره ای کمری ( که از سن 30 سالگی شروع میشود)، تنگی کانال نخاعی (که در افراد را در سنین بالاتر از 50 ایجاد میشود) می تواند یکی از علتهای درد سیاتیک باشد.

شغل: افرادی که شغلشان نیاز به چرخش مکرر کمر دارد، آنهایی که بار سنگین حمل می کنند و کسانی که مدت طولانی رانندگی می کنند بیش از سایر افراد دچار بیماری سیاتیک میشوند.

فاکتورهای ژنتیکی: دانشمندان دو ژن را شناسایی کرده اند که تصور می رود وجود آنها باعث استعداد برخی افراد به بروز درد سیاتیک می شود.

بارداری: در دوران بارداری به ویزه در سه ماهه سوم به دلیل افزایش فشار بر روی مهره های کمری احتمال ایجاد درد های سیاتیکی در افراد افزایش می یابد.

علاوه بر موارد فوق افراد مبتلا به بیماری دیابت نیز به دلیل آسیب و تخریب عصبی که در اثر دیابت در آنها ایجاد می شود. بیشتر مستعد به بیماری سیاتیک هستند.

راه­های تشخیص سیاتیک:

در موراد خفیف درد سیاتیکی خودبه خود از بین می رود. ولی اگر درد بیش از ۶ هفته طول کشید، باید به پزشک مراجعه کنید.

برای تشخیص بیماری سیاتیک، پزشک پس از بررسی سابقه مشکلتان، یک معاینه بالینی کامل  انجام خواهد داد. در طی معاینه قدرت عضلات و رفلکس ها بررسی می شوند. مثلا پزشک بخواهد که به ارامی عمل اسکات (چمباتمه) را انجام دهید. راه رفتن بر روی انگشتان پا و یا پاشنه، بالاآوردن پا به صورت مستقیم بدون خم کردن زانو در حالت خوابیده از دیگر اقداماتی است که پزشک حین معاینه از فرد می خواهد که انجام دهد. دردی که در اثر بیماری سیاتیک ایجاد می شود، معمولا در اثر این فعالیت ها بدتر می شود. در صورت وجود علائم ممکن است نیاز به بررسی های بیشتر باشد که تصویربرداری، MRI، سی تی اسکن هم از رایج ترین اقداماتی است که برای تشخیص انجام می­گیرد.

در تصویر برداری ساده وضعیت راستای کمر، مهره­ها بررسی می شوند اما در MRI محل درگیری، علت ایجاد فشار بر عصب، وضعیت عضلات، و دیسک بین مهره ای نیز نشان داده می شود. و در سی تی اسکن وضعیت نخاع و اعصاب بهتر بررسی می شوند. هر چقدر تشخیص بهتر و دقیق­تر انجام گیرد به تصمیم گیری در مورد انتخاب شیوه درمانی کمک می کند.

درمان سیاتیک:

درد سیاتیک معمولا به خوبی به درمان های سرپایی جواب می دهد. انجام ورزش، تغییر سبک زندگی، پرهیز از انجام فعالیت هایی که باعث بدتر شدن درد می­شود. استراحت به مدت یک تا چند روز سبب بهبودی نسبی علائم می­شود. در صورت عدم بهبودی حتما به پزشک مراجعه کنید زیرا درصورت عدم درمان، ممکن است دچار عوارضی مثل آسیب دائمی عصب، از دست رفتن حس و حرکت در اندام مبتلا و یا حتی از بین رفتن عملکرد روده و یا مثانه شوید.

اقدامات معمول جهت درمان درد سیاتیک:

• درمان اولیه برای سیاتیک استراحت است. برای استراحت بهتر است یا به پهلو بخوابید و بالشی بین زانوها قرار دهید و یا حالت طاق باز خوابیده و بالشی زیر زانو ها قرار دهید.
• استفاده از کیسه سرما (یخ) و یا گرما به مدت حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بر روی ناحیه دردناک قرار دهید. کیسه یخ باعث کاهش التهاب در محل می شود. پس از ۴۸ ساعت از شروع درد، در صورت عدم بهبودی و کاهش علائم بهتر است در نواحی آسیب دیده، از گرما استفاده کنید. چنانچه درد ادامه داشت، سعی کنید به طور متناوب کیسه های گرم و سرد را بر روی ناحیه مبتلا قرار دهید.
• در صورت وجود اختلالات ساختاری استفاده از کفی و کفش مناسب می تواند به کاهش فشار روی عصب سیاتیک در مهره ها کمک می کند.
• انجام حرکات کششی: ورزش های کششی سبک می تواند به بهبود علائم و افزایش انعطاف پذیری بدن کمک کند.

در صورت عدم درمان و کاهش درد بهتر است توسط پزشک معاینه شوید تا درمان های تخصصی­تر تجویز گردد.

• داروهای ضددرد: آسپرین، استامینوفن و بروفن معمول ترین داروهای ضددردی هستند که مورد استفاده قرار می گیرند، که بهتر است تحت نظر و با مشورت پزشک مورد استفاده قرار گیرد. زیرا استفاده بیش از حد این داروها منجر به عوارض جانبی نظیر تهوع، خونریزی از معده و یا زخم های دستگاه گوارشی شود. برای جلوگیری از چنین حالتی، استفاده از پمادهای پیروکسیکام و دیکلوفناک هم مناسب است.

علاوه بر این داروها در برخی از موارد ممکن است پزشک با توجه به علائم بیماری از داروهای دیگری نظیر شل کننده های عضلانی، داروهای ضدافسردگی و… استفاده کند، ولی استفاده از این گونه داروها فقط با دستور پزشک امکان پذیر است.

• فیزیوتراپی: اگر در بررسی ها علائم درگیری دیسک بین مهره­ای وجود داشت، فیزیوتراپی نقشی اساسی در بهبودی دارد.

چنانچه مجموعه درمان های فوق در طی چندین ماه نتوانند درد را کاهش دهند، ممکن است انجام درمان های دیگرنظیر تزریق کورتن به پرده های نخاعی و یا انجام عمل جراحی ضرورت پیدا کند.

Source: www.webmd.com

گردآوری و تنظیم:گروه علمی پژوهشی حکیم

آمادگی برای استفاده از پروتز

اندام ممکن است به علت اختلال رگهای خونی (به عنوان مثال تصلب شراین، آسیب ناشی از دیابت)، سرطان، آسیب (به عنوان مثال در حادثه موتورسواری، در حین مبارزه) یا نقص مادرزانی قطع شده یا از دست رفته باشد. به علت افزایش نرخ چاقی که تصلب شراین و دیابت را افزایش می دهد، میزان نیاز به آمپوتاسیون در حال افزایش است.

ممکن است عضو بطور کامل یا بخشی از آن قطع شود. قطع عضو اندام تحتانی ممکن است شامل پا، انگشت پا، بخشی از پا تا زیر زانو و یا بالای زانوی و یا یک پا کامل (در مفصل ران) باشد. قطع عضو حتی ممکن است از قسمت بالاتر از ران هم انجام شود. آمپوتاسیون اندام فوقانی ممکن است شامل انگشت، دست، بخشی از ساعد و یا بالای آرنج و بخشی از بازو و یا دست کامل (در شانه) باشد.

اگر فرد قسمتی از بدن را از دست بدهد، معمولا توصیه می شود که با استفاده از پروتز آن قسمت را جایگزین کند. پروتز باید در حالت حداقل بتواند به کاربر اجازه دهد تا فعالیت های روزانه (به عنوان مثال پیاده روی، خوردن، لباس پوشیدن) را به طور مستقل و راحت انجام دهد. هر چند پروتز حتی ممکن است کاربر را قادر به عملکردی مشابه قبل از قطع عضو نماید. با توجه به پیشرفت های اخیر در تکنولوژی و طراحی سوکت پروتز، پروتز های کاربردی و راحت تر در دسترس هستند. افراد با انگیزه می توانند با استفاده از پروتز کارهای فوق العاده ای انجام دهند (به عنوان مثال چتر بازی، کوهنوردی، دو ماراتن). این افراد می توانند با کمک پروتزها بدون محدودیت زندگی کنند. خواه پروتز فقط برای فعالیت هایی در خانه و یا جهت فعالیت های پرخطر استفاده شود، می تواند مزایای روانشناختی عمیقی را فراهم آورد.

اینکه پروتز تا چه میزان عملکرد فرد را بهبود می بخشد به آناتومی بیمار و چندین عامل دیگر وابسته است، از جمله:

• اندازه، پایداری و راحتی پروتز
• نوع سوکت و اجزای انتخاب شده
• اهداف کاربر، سلامت کلی، سن و فرایند ذهنی

آماده سازی پس از جراحی برای استفاده پروتز

پس از جراحی قطع عضو قسمت باقی مانده اندام باید قبل از اینکه بتوان پروتز را پوشید، بهبود می یابد. همچنین قبل از اینکه پروتز برای استفاده طولانی مدت استفاده شود، باید تورم اندام کاهش یابد. برای کمک به کاهش تورم، به بیماران آموزش داده می شود که یک جوراب الاستیک یا یک باند الاستیک بر روی اندام باقی مانده بپوشند. استفاده از جوراب همچنین سبب شکل دادن به اندام باقی مانده و جلوگیری از بی نظمی هایی می شود که می تواند پوشیدن پروتز را دشوار نماید. پوشیدن جوراب و باند گردش خون را افزایش می دهد و احتمال درد فانتوم (دردی که در قسمت قطع شده اندام احساس می شود) را کاهش می دهد. برای مدتی بعد از جراحی، زمانی که فرد از پروتز استفاده نمی کند، یک سفت کننده یا باند یا هر دوی آنها پوشیده می شود. استفاده از سفت کننده ها می تواند به کنترل تورم پس از عمل جراحی و کاهش احساس فانتوم کمک کند. اینکه تا چه زمان باید از این جوراب ها و باند ها استفاده نمود، برای هر بیمار متفاوت است.

پروتز اندام موقت

تا زمانی که تورم برطرف شود، ممکن است از پروتز موقت (آماده سازی) استفاده شود. از آنجا که این پروتز سبک بوده و استفاده از آن راحت است، برخی از متخصصان معتقدند که استفاده از پروتز موقت می تواند یادگیری استفاده از پروتز را سرعت بخشد. بعدها این پروتز با یک پروتز دائمی جایگزین می شود که دارای اجزایی با کیفیت بالا است. با این حال در این روش بیماران باید یاد بگیرند که چگونه از دو نوع پروتز مختلف استفاده کنند. یک رویکرد جایگزین، استفاده از یک پروتز با اجزای دائمی (مانند زانو، پا، دست)، اما با سوکت و فریم موقت است. از آنجا که برخی از قسمت ها یکسان باقی می مانند، این روش می تواند باعث شود بیماران سریع تر با قطعات جدید هماهنگ شوند. در هر صورت، اولین سوکت و فریم تقریبا همیشه باید در 4 تا 6 ماه بعد از قطع عضو جایگزین شود، زیرا شکل و اندازه اندام باقی مانده تغییر می کند.

یادگیری نحوه استفاده از پروتز اندام

هنگامی که پروتز به بیمار تحویل داده می شود، اصول اولیه استفاده از آن به بیماران آموزش داده می شوند:

• نحوه پوشیدن پروتز
• نحوه بیرون آوردن پروتز
• نحوه راه رفتن با پروتز

چگونگی مراقبت از پوست اندام باقی مانده و پروتز

آموزش معمولا توسط متخصص پروتز ادامه می یابد. درمانگر طب فیزیکی یک برنامه آموزش راه رفتن به همراه تمریناتی برای بهبود قدرت، انعطاف پذیری و آمادگی قلبی عروقی را برای بیمار فراهم می کند. یک درمانگر حرفه ای مهارت هایی را که برای انجام فعالیت های روزانه نیاز است، آموزش می دهد. بیماران دارای قطع عضو اندام تحتانی همچنین مهارت های پیشرفته راه رفتن را هم یاد می گیرند (به عنوان مثال، استفاده از پله ها، راه رفتن به بالا و پایین تپه، راه رفتن روی سطوح ناهموار). توانبخشی برای قطع عضوهای اندام فوقانی توسط متخصص ادامه می یابد. توانبخشی شامل تمرینات خاصی است که برای تقویت عضلات و حفظ انعطاف پذیری در اندام باقی مانده نیاز است. در توانبخشی همچنین نحوه استفاده از پروتز جهت فعالیت های روزانه به بیماران آموزش داده می شود.

زمانی که بیماران دچار مشکلاتی برای پذیرش از دست دادن اندام و استفاده از پروتز می شوند، مشاوره و یا روان درمانی می تواند کمک کننده باشد.

source: msdmanuals.com

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

درد و تورم پس از آمپوتاسیون در اندام باقی مانده

پس از آمپوتاسیون قسمت باقی مانده از اندام قطع شده ممکن است دردناک باشد. علت این امر شامل موارد زیر می شود:

• عفونت پوست
• عفونت بافتی عمیق (به عنوان مثال، استئومیلیت، عفونت پیوند عروقی)
• نقاط فشار با یا بدون شکستگی پوست
• تومور عصب
• ایسکمی اندام
• درد فانتوم

عفونت و شکستگی پوست دارای علائم واضح و قابل مشاهده است و باید مورد رسیدگی قرار گیرد. تشخیص عفونت عمیق ممکن است دشوار باشد چرا که به دلیل تورم و اریتما داخلی ممکن است تا زمانی که درد به وجود آمده و برای مدتی ادامه داشته باشد، نتوان متوجه عفونت شد؛ علائم سیستمیک مانند تب و یا تُندتپشی (تاکی‌کاردی) ممکن است در مراحل اولیه به وجود آیند و نباید نادیده گرفته شوند. تومور عصب دردناک می تواند در هر عصب بریده شده (در نتیجه جراحی یا تروما) رخ دهد و ممکن است باعث ایجاد درد کانونی شود که به واسطه تزریق موضعی بی حسی به طور موقت (به عنوان یک مانور تشخیصی) مسدود می شود. بیمارانی که به دلیل بیماری ایسکمیک عروقی مجبور به قطع عضو شده اند، در معرض خطر ابتلا به ایسکمی بیشتر قرار می دهند، که ممکن است تشخیص آن مشکل باشد، اما ممکن است از طریق تنش O2 بسیار کم ورا پوستی ( کمتر از 20mmHg) بر روی پوست اندام دفاعی مشخص شود. درد اندام فانتوم را می توان زمانی که علت های ضروری پزشکی بیشتری رد شدند، در نظر گرفت.

اگر هیچ اختلال پزشکی وجود نداشته باشد که بتواند علت درد باشد، ماساژ اندام باقی مانده گاهی اوقات درد را از بین می برد. اگر ماساژ ناکارآمد باشد، ممکن است از مسکن استفاده شود. به طور معمول داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی یا استامینوفن مورد استفاده قرار می گیرند، اما گاهی اوقات از داروهای اپیئوید استفاده می شود. اگر این اقدامات درد را تسکین ندهند یا بیماران نیاز به درمان طولانی مدت اپیئویدی داشته باشند، ممكن است مشاوره با متخصص مدیریت درد نیاز باشد و درمان می تواند شامل استفاده از دستگاه های مكانيك (مثلا ارتعاش دهنده)، فراصوت و داروهایی نظير داروهای ضد افسردگی و ضد تشنج ها باشد.

گاهی درد در اندام های دیگر یا در ناحیه هیپ، ستون فقرات، شانه ها یا گردن احساس می شود. این درد ممکن است به این دلیل باشد که پوشیدن پروتز باعث می شود که بیماران نحوه راه رفتن یا تراز بدن خود را تغییر دهند و یا مجبور شوند حرکات تکراری انجام دهند. انجام تمرینات کششی و تقویت خاص به طور مرتب می تواند به جلوگیری یا از بین بردن این نوع درد کمک کند. متخصص طب فیزیکی می تواند برنامه تمرین مناسب را برای شما طراحی کند.

درد فانتوم

بسیاری از بیماران در برخی مواقع درد فانتوم را تجربه می کنند. جنبه فانتوم این نیست که درد واقعی باشد، بلکه محل درد است که در اندام قطع شده است. احتمال ایجاد درد فانتوم در زمانی که که درد قبل از قطع عضو شدید یا طولانی مدت باشد، بیشتر است. در برخی موارد بسته به مکانیزم قطع عضو (به عنوان مثال، آمپوتاسیون ترومایی در مقابل جراحی انتخابی) ممکن است درد شدید باشد.

درد فانتوم اغلب پس از قطع عضو بسیار شدیدتر است و با گذشت زمان کاهش می یابد. درمان های بی حسی پس از جراحی در دسترس هستند و برای کاهش درد برای تحمل اولیه وزن پروتز توصیه می شود. برای بسیاری از بیماران، درد فانتوم زمانی که پروتز را نپوشیده اند، شایع تر است (چون اندام و رابط هیچ ارتباطی ندارند)، به عنوان مثال در شب. استفاده از بی حسی نخاعی به همراه بیهوشی عمومی در طول جراحی می تواند احتمال به وجود آمدن این درد را کاهش دهد.

برخی از درمان های غیر دارویی دیگر وجود دارند که ممکن است به برنامه درمان اضافه شوند، از جمله تحریک عصبی الکتریکی پوستی (TENS)، طب سوزنی و تحریک نخاعی.

احساس فانتوم

اکثر بیماران حس فانتوم را تجربه می کنند. احساس فانتوم به حسی گفته می شود که فرد پس از قطع عضو هنوز احساس می کند که اندام وجود دارد. احساس فانتوم می تواند در ابتدای طول دوره بعد از عمل دردناک باشد. با این حال در بیشتر افراد درد از بین می رود. احساس فانتوم برای آمپوته جدید می تواند یک مشکل باشد، به خصوص در شب هنگامی که آنها مجبور به استفاده از سرویس بهداشتی هستند و پروتز خود را نپوشیده اند و گمان می کنند که عضو قطع شده هنوز وجود دارد. متخصصین پروتز توصیه می کنند که شب ها یک وسیله حفاظتی برای محافظت از آمپوته در مقابل آسیب دیدگی پوشیده شود.

تورم اندام باقی مانده

پس از قطع عضو اندام باقی مانده در زمانی که فرد لاینر را نپوشیده است (مثل زمان خواب)، تمایل به متورم شدن دارد. در نتیجه ممکن است بیماران پس از بیدار شدن برای پوشیدن پروتز دچار مشکل شوند. استفاده از سفت کننده (جوراب الاستیک برای کنترل تورم) یا باند الاستیک در هنگام خواب می تواند به جلوگیری از تورم در طول شب کمک کند. قبل از پوشیدن پروتز، سفت کننده یا باند برداشته می شود.

در آب و هوای گرم و مرطوب، اندام باقی مانده ممکن است متورم و دچار تعریق شود و پوشیدن پروتز را دشوار نماید. دوش گرفتن بلافاصله قبل از قرار دادن پروتز ممکن است به این مشکل کمک کند. در 2 دقیقه آخر دوش، بیماران باید اندام باقی مانده را زیر آب سرد نگه داشته و بلافاصله پس از خشک شدن، پروتز را روی آن قرار دهند. پس از گذشت 5 تا 10 دقیقه فرد باید سریعا پروتز را بیرون آورده و دوباره بپوشد. این استراتژی کمک می کند تا اندام باقی مانده تا آنجا که ممکن است به داخل سوکت برود. اگر دوش سرد به راحتی در دسترس نیست، بیماران می توانند اندام باقی مانده را در یک باند الاستیک برای 5 تا 10 دقیقه بسته و سپس سعی کنند تا پروتز را بپوشند.

source: msdmanuals.com, msdmanuals.com

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

 پروتز اجزای صورت

از دست دادن اندام هایی مانند گوش، بینی و چشم به صورت مادرزادی یا در اثر تروما یا بعد از جراحی سرطان، اغلب ساختن این ارگان ها از بافت خود فرد به همان شکل امکان پذیر نیست. در چنین مواردی، استفاده از پروتزهای صورت ساخته شده با استفاده از مواد سیلیکونی و پیشرفت تکنولوژی  3D راه حل های حیاتی برای بیماران در رابطه با زندگی اجتماعی آنها است.

پروتز صورت، جای خالی را پر می کند، پروتز صورت، پروتزهای زیبایی هستند که جایگزین بافت های از دست رفته صورت یا بدن می شوند. پروتز ها با استفاده از روش ثابت کردن که برای هر فرد سازگار است، با مواد مصنوعی که مانند پوست انعطاف پذیر است ساخته می شود.

مهم ترین فاکتوری که پروتز را از لحاظ سازگاری زیبایی تضمین می کند، روش ثابت کردن است. روشي که در ناحيه صورت و دست با استفاده از روش ثابت کردن بهترین نتیجه زیبایی را فراهم می کند، روش ترکیب ایمپلنت و ایمپلنت چسبنده است.

تثبیت پروتزهای صورت با ثابت کردن ایمپلنت:

• حفاظت راحت تر از این پروتزها (بدون بقایای چسب)
• استفاده مناسب از پروتز در پوزیشن صحیح و ثابت کردن بهتر نسبت به پروتزهای چسبنده.

روش های ثابت کردن پروتز به طور کلی:

• ثابت کردن ایمپلنت به استخوان: پیچ خوردن به استخوان
• ثابت کردن به خود پروتز
• پروتزهایی که با چسب بیولوژیکی ثابت می شوند
• پروتزهایی که به ایمپلنت ثابت می شوند

ازین تثبیت ها به جز ثابت کردن ایمپلنت به استخوان هیچ کدام برای بیمار ایده آل نیست.  به خصوص در هوای گرم و یا در یک محیط مرطوب مانند حفره بینی، چسب به پوست نمی چسبد. علاوه بر این، قرار دادن مناسب پروتز با چسب های پوست مشکل است. چسب ها سبب واکنش های آلرژیک و تغییر رنگ لبه های پروتز سیلیکون می شوند.

پروتز بینی

نقص در بینی، نتیجه  جراحی انکولوژیک، تروما و بیماری های مادرزادی است که در آن نیاز به برداشتن بینی است.  نقص در بینی یا از دست رفتن آن در اثر علل مادرزادی بسیار نادر است.

علاوه بر دلایل عاطفی و زیبایی، نقص در بینی و چشم از گروه بیماری هایی است که بیمار بیشتر از آن رنج می برد. این نقایص حضور بیماران را در زندگی اجتماعی محدود می کند. اگرچه در حال حاضر از روش های جراحی (مانند فلپ پیشانی، فلپ های پیش ساخته) برای نقص بینی استفاده می شود، اما به دست آوردن ظاهر بینی طبیعی به خصوص در مواردی که بینی کاملا از بین رفته بسیار دشوار است.

مزایای ترمیم پروتز بینی

• ظاهر زیبایی بیشتری را فراهم می کند
• در مواردی که به علت تومور در بینی نقص به وجود می آید، پیگیری پس از عمل با ترمیم  پروتز آسان است

مشکلات ترمیم پروتز بینی

• باید شب برداشته شود
• پروتزها با توجه به استفاده هر 5-2 سال یک بار باید عوض شوند
• با توجه به تغییرات رنگ در پوست در تابستان و زمستان، توصیه می شود از دو نوع پروتز، در تابستان و زمستان استفاده شود.

پروتز گوش

نقص در گوش، نتیجه جراحی انکولوژیک، تروما و اغلب بیماری های مادرزادی است که در آن نیاز به برداشتن گوش است.  نقص در گوش به علت مادرزادی یکی از شایع ترین مشکلات در گوش است. از آنجا که بیماران با این مشکل به ویژه در دوران کودکی مواجه می شوند، بازسازی یا ترمیم پروتز در سطح اورژانسی مهم است. توصیه می کنیم که بازسازی در نقص های مادرزادی با بافت های خود فرد انجام شود. با این حال در صورت موفق نبودن از ترمیم پروتز استفاده می شود.

مزایای ترمیم پروتز گوش

• ظاهر زیبایی بیشتری را فراهم می کند
• در مواردی که به علت تومور در گوش نقص به وجود می آید، پیگیری پس از عمل با ترمیم پروتز آسان است

روش های مختلفی برای ثابت کردن گوش به مناطق وجود دارد

پروتز مرتبط به استخوان و ایمپلنت: هنگامی که جراح، ایمپلنت را با 3-2 قطعه بر روی استخوان ماستوئید در ناحیه گوش قرار می دهد، برای پیوند استخوان با ایمپلنت  یک دوره 6 الی 8 هفته ای انتظار می رود. پس از آن با قرار دادن مغناطیس  روی ایمپلینت و داخل پروتز ثابت شدن آن فراهم می شود. این تکنیک  بدین معناست که ثابت شدن پروتز امن و تمیز کردن آن آسان است.

پروتز چسبنده به صورت: از یک چسب بیولوژیکی برای ثابت کردن پروتز به طور مستقیم بر روی پوست استفاده می شود. این ساده ترین روش برای پروتز است و  در مواردی که امکان استفاده  از ایمپلنت  وجود ندارد استفاده می شود.

پروتز چشم

پروتز چشم معمولا برای بازسازی اختلالات ظاهر ناشی از تومورهای دوران کودکی یا حوادث ترافیکی استفاده می شود. هدف آن بدست آوردن یک  دید سازگار با ظاهر و بیان بیمار و پوست اطراف آن است. اگر چه روش های مختلفی برای حل مشکل ثابت کردن پروتز چشم وجود دارد، اما روش مورد استفاده بر اساس اندازه فضا در ناحیه، ضخامت استخوان اطراف چشم، قطر و گردش خون تعیین می شود.

source: epitez.net

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

پروتز زانو

از میان تمام اجزای پروتزی، سیستم زانو پیچیده ترین نوع پروتز است. پروتز زانو باید در زمان ایستادن حمایت قابل اطمینانی برای فرد فراهم آورده و در زمان راه رفتن حرکاتی نرم و قابل کنترل ایجاد نماید. همچنین پروتز زانو باید به انجام حرکات مورد نیاز برای نشستن، خم شدن و زانو زدن اجازه دهد.

پروتزهای زانو در طول زمان به طور چشمگیری پیشرفت کرده اند، و از آونگ ساده به پروتزهایی تبدیل شده اند که توسط نوارهای لاستیکی و فنری یا قطعات پنوماتیک (هوای فشرده) و هیدرولیکی (مایعات) تنظیم می شوند. در حال حاضر برخی از پروتزهای زانو کنترل پیشرفته حرکت را از طریق ریزپردازنده ها فراهم می آورند.

برای قطع عضوهای ترنسفورمال (بالای زانو، شامل هیپ و زانو)، عملکرد موفق پروتز به انتخاب پروتز زانوی صحیح برای انطباق با سن، سلامتی، سطح فعالیت و شیوه زندگی فرد بستگی دارد. آخرین یا پیشرفته ترین پروتز زانو لزوما برای همه بهترین انتخاب نیست. برای برخی از آمپوته ها، ایمنی و ثبات بسیار مهمتر از عملکرد است. از سوی دیگر، آمپوته های فعال ترجیح می دهند که پروتز زانو، حتی اگر به کنترل بیشتری نیاز داشته باشد، سطح بالاتری از عملکرد را به آنها بدهد.

با توجه به گستره وسیعی از گزینه ها و نیازهای مصرف کننده، متخصصان پروتز و متخصصان توانبخشی می توانند به انتخاب بهترین نوع پروتز زانو برای نیازهای فردی بیمار کمک کنند. متخصصان همچنین می توانند آمپوته ها را برای استفاده صحیح از زانوی جدیدشان آموزش دهند، که برای جلوگیری از احساس ناراحتی، از دست دادن تعادل و افتادن حیاتی است.

گزینه های پروتز زانو عبارتند از:

• تک محوره، طراحی با اصطکاک ثابت
• طراحی چند مرکزی
• ویژگی کنترل وضعیت فعال شده با وزن
• ویژگی قفل دستی
• سیستم کنترل مایع
• ویژگی میکروپروسسوری

پروتز زانو با یک محور، طراحی اصطکاک ثابت

پروتز زانو با یک محور با طراحی اصطکاک ثابت تنها یک نقطه محوری دارد (زانو مانند یک لولا خم می شود). طراحی ساده است و پروتز با دوام، سبک وزن و ارزان است. پروتز از اصطکاک استفاده می کند که در هنگام چرخش به جلو پا، تغییر نمی کند. کاربران می توانند به صورت معمولی تنها با یک سرعت راه بروند. پروتز برای ایجاد ثبات بر تراز صحیحی که متخصص پروتز تنظیم نموده و کنترل عضلانی کاربر تکیه می کند.

پروتز زانو با طراحی چند مرکزی

این نوع پروتز زانو دارای چندین لولا با چندین نقطه محوری است که با حرکت زانو تغییر می کند و باعث افزایش ثبات می شود. هنگامی که زانو خم می شود، پروتز کمی کوتاه می شود، به طوری که در هنگام حرکت پا به سمت جلو انگشتان پا راحت تر از زمین بلند می شوند. طراحی چند مرکزی این نوع پروتز برای افرادی که اندام باقی مانده آنها کوتاه است، ثبات کافی را فراهم آورده و برای افرادی که دچار قطع عضو پا از مفصل زانو شدند، مناسب است. این پروتز کاربران را قادر می سازد راحت تر و بدون بیرون زدگی زانو بنشینند.

پروتز زانو با ویژگی کنترل وضعیت فعال شده با وزن

یک پروتز با ویژگی کنترل وضعیت فعال شده با وزن، هنگامیکه وزن روی پا قرار می گیرد، زانو را در موقعیت کمی خم قفل می کند(برای فراهم کردن ترمز). از اصطکاک ثابت برای کنترل پا در هنگام حرکت به جلو استفاده می شود، و پروتز دارای یک کمک دهنده گسترش زانوست که به حرکت پا کمک می کند. کاربران می توانند تنها با یک سرعت راه بروند. این پروتز برای افراد دارای عضلات ضعیف مناسب است.

پروتز زانو با قابلیت قفل دستی

پروتز زانو با قابلیت قفل دستی می تواند توسط کاربران قفل شده و یا باز شود، اما برای انجام این کار به یک کابل نیاز دارد. اگر چه این نوع پروتز بیشترین ثبات را فراهم می آورد، اما استفاده از آن به انرژی بیشتری نسبت به سایر انواع پروتز زانو نیاز دارد. از آنجاییکه این پروتز توانایی خم شدن نرم زانو را ندارد، پیاده روی سخت و غیر طبیعی است و حداقل ویژگی های انتخاب مطلوب را داراست.

پروتز زانو با سیستم کنترل مایع

پروتز زانو با سیستم کنترل مایع می تواند از هوای فشرده (سیستم پنوماتیک) یا مایع (سیستم هیدرولیک) برای تولید، نگهداری و آزاد شدن انرژی زمان خم شدن زانو استفاده نماید. این نوع زانوی پروتزی، کاربران را قادر می سازد با سرعت های مختلف راه بروند و بهترین انتخاب برای اکثر افراد است. این پروتز ممکن است به ریزپردازنده مجهز شود.

پروتز زانو با ویژگی میکروپروسسوری (ریزپردازنده)

پروتز زانو با ویژگی میکروپروسسوری دارای سنسورهایی است که حرکت را شناسایی می کنند و می توانند مایع هیدرولیک یا سیستم کنترل مایع مغناطیسی را مطابق با آن تنظیم کنند. زانوی پروتزی زمانی که پا روی زمین است و زمانی که پا به سمت جلو حرکت می کند، کنترل خوبی را فراهم می نماید. این پروتز می تواند برای جلوگیری از بهم خوردن تعادل در هنگام پایین آمدن از پله و رمپ برنامه ریزی شود. برای استفاده از این پروتز، انرژی کمی نیاز است و این پروتز به کاربر مدل راه رفتن طبیعی تر از آنچه تابحال ممکن بوده را ارائه می دهد.

source: msdmanuals.com, amputee-coalition.org

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

مراقبت از پوست در زمان استفاده از پروتز

باید از پوستی که در تماس با پروتز قرار می گیرد، به دقت مراقبت شود تا از ایجاد آسیب های پوستی نظیر تحریک های پوستی، شکستگی پوست (که ممکن است منجر به زخم شود) و عفونت جلوگیری شود.

معمولا اختلالاتی که بیماران را در معرض خطر قطع عضو قرار می دهد، مانند اختلالات رگ های خونی و دیابت که باعث کاهش گردش خون به اندام های تحتانی می شوند، می توانند باعث افزایش خطر شکستگی پوست و عفونت بعد از قطع عضو شوند. بعضی از این اختلالات (مانند دیابت) و دیگر مشکلات (به عنوان مثال، اختلالات عصبی) به توانایی حس بیمار صدمه می زنند، به طوری که بیماران ممکن است ناراحتی یا درد را در هنگام شکستگی پوست یا عفونت احساس نکنند و بنابراین متوجه این مشکلات نمی شوند. این بیماران بایستی پروتز خود را چندین بار در روز برداشته و پوست را برای قرمزی و سایر علائم شکستگی یا عفونت بررسی کنند. سایر بیماران باید این علائم را حداقل یکبار در روز بررسی کنند.

مشکلات پوستی می تواند جدی باشد و باید توسط متخصص مربوطه با مشاوره متخصص پروتز مورد ارزیابی و درمان قرار گیرد. از آنجایی که بیماران با مشکلات تکراری روبرو می شوند، ممکن است قادر به شناسایی مشکلات جزئی باشند و آنها را به تنهایی مدیریت کنند. با این حال هر چیز غیر معمول، مداوم، دردناک و یا نگران کننده باید توسط پزشک بررسی شود.

جلوگیری از شکستگی پوست

پوستی که در کنار پروتز قرار می گیرد، تمایل به شکستن دارد، زیرا پروتز بر روی آن فشار وارد کرده و روی پوست کشیده می شود و همچنین دلیل دیگر رطوبتی است که در فضای بین اندام باقی مانده و پروتز جمع می شود. اولین علامت شکستگی پوست، اریتما (سرخ شدن پوست) است که ممکن است با بریدگی، تاول و زخم ادامه یابد. هنگامی که پوست شکسته می شود، پوشیدن پروتز برای مدت طولانی اغلب دردناک یا غیر ممکن است و همچنین ممکن است عفونت ایجاد شود. عفونت شناخته نشده یا کنترل نشده می تواند منجر به نیاز به عمل دوم (جراحی ثانویه) شود.

اقدامات مختلف می تواند به جلوگیری یا به تاخیر انداختن شکستگی پوست کمک کند:

داشتن رابطی که دارای اندازه مناسب باشد، بسیار مهم است. اما حتی اگر اندازه مناسب باشد نیز ممکن است مشکلاتی رخ دهد. اندام باقی مانده در طول روز، بسته به سطح فعالیت، رژیم غذایی و آب و هوا تغییر شکل و اندازه می دهد. بنابراین زمان هایی وجود دارد که رابط اندازه مناسب داشته و گاهی اندازه آن مناسب نیست. برای پاسخ به این عامل بیماران می توانند با استفاده از لاینر و جوراب، یا با اضافه کردن یا درآوردن جوراب های نازک، اندازه و تناسب پروتز را تغییر دهند. اما تغییرات اندازه ی اندام باقی مانده ممکن است بیش از حد و سریع باشد و ایجاد این تناسب می تواند دشوار باشد، در نتیجه حتی در زمان ایجاد این تغییرات هم شکستگی های پوستی اجتناب ناپذیر هستند. در این زمان بیمار باید بدون تاخیر به ارتوپد فنی مراجعه کند تا در پروتز وی تغییراتی اعمال شود. شکستگی پوست اغلب اولین نشانه برای لزوم تغییر تنظیمات پروتز است.

حفظ ثبات وزن بدن بهترین راه برای اطمینان یافتن از مناسب بودن اندازه پروتز است. حتی تغییرات کمی در وزن ممکن است بر تناسب پروتز تاثیر بگذارد.

داشتن رژیم غذایی سالم و نوشیدن مقدار زیادی آب به کنترل وزن بدن و حفظ پوست سالم کمک می کند.

برای بیماران مبتلا به دیابت، نظارت و کنترل قند خون حائز اهمیت است.

برای بیماران با پروتز اندام تحتانی، خودداری از ایجاد تغییرات در تراز بدن (نحوه نگه داشتن بدن) می تواند کمک کننده باشد. چنین تغییراتی می تواند باعث شکستگی پوست شود چرا که فشار در مناطق مختلفی قرار می گیرد. استفاده از کفش های مختلف هم می تواند تراز را تغییر دهد. به عنوان مثال، پاشنه ممکن است در ارتفاع متفاوت باشد یا جنس متفاوتی داشته باشد (مثلا به جای نرم، سفت باشد). هنگامی که پروتز متناسب می شود، بیماران می توانند به کاهش تغییرات احتمالی تراز بدن با پوشیدن کفش هایی شبیه به آنهایی که معمولا می پوشند، کمک کنند.

زمانی که بیماران علائم شکستگی پوست را ببینند، باید فورا از متخصص بخواهند پروتزشان را مورد ارزیابی قرار داده و مجددا تنظیم نماید. بیماران قبل از اینکه پروتز مجددا تنظیم شود، باید تا حد امکان از پوشیدن آن خودداری نمایند.

عفونت پوست

سوکت پروتز یک محفظه هواگرفته ی گرم و مرطوب و فضایی که در آن روغن و عرق بدن تجمع می یابد را ایجاد می کند. این محیطی است که می تواند باعث رشد باکتری ها و عفونت شود. پوست مرطوب تمایل به شکستن دارد و راه آسانی برای باکتری ها جهت ورود به بدن فراهم می آورد. در نتیجه ممکن است عفونت گسترش یابد.

هر گونه علامت عفونت (قرمزی، ترشحات، بوی بد، تب) باید به سرعت بررسی شود. بیماران باید برای علائم زیر به دنبال معاینه فوری باشند:

• اندام باقی مانده سرد احساس می شود (نشان دهنده کاهش گردش خون).
• منطقه آسیب دیده قرمز و حساس به لمس است.
• منطقه آسیب دیده بوی بد می دهد.
• گره های لنفاوی در کشاله ران یا زیر بغل نزدیک به اندام باقی مانده بزرگ شده اند.
• زهکشی غلیظ یا زرد رنگ وجود دارد.
• پوست خاکستری و نرم یا سیاه می شود (ممکن است نشان دهنده گانگرن باشد).

درمان عفونت باکتریایی معمولا شامل تمیز کردن محلی و آنتی بیوتیک موضعی است. گاهی لازم است که دبریدمان، آنتی بیوتیک های خوراکی یا هر دو مورد استفاده شوند. به طور معمول نباید پروتز را تا زمان حل شدن مشکل عفونت پوست پوشید. اریتما می تواند مسائل جدی پزشکی را نشان دهد که باید توسط یک متخصص تشخیص داده شود.

بیماران باید آموزش ببینند که چگونه به جلوگیری از ایجاد عفونت کمک کنند. بیماران باید اندام باقی مانده را با صابون ضد باکتریایی بدون رنگ حداقل یکبار در روز شستشو دهند. بیمارانی که زیاد عرق می کنند یا افرادی که تمایل به ایجاد راش پوستی یا عفونت دارند، باید در نوبت های بیشتری عضو را شستشو دهند. اسپری ضد عرق می تواند مورد استفاده قرار گیرد، اما نباید عطر و بو و افزودنی های دیگری داشته باشد.

متخصص پروتز یک روان کننده یا لوسیون را توصیه می کند که با مواد رابط سوکت سازگار است.

هر بخشی از رابط که پوست را لمس می کند (سوکت، سوکت پروتز یا لاینر)، باید هر روز با آب گرم و صابون ضد باکتری شسته شود.

لاینرها و جوراب های پروتز باید قبل از پوشیدن کاملا خشک شوند. صابون باقی مانده در سوکت یا لاینر می تواند باعث ایجاد راش شود، بنابراین بیماران باید اطمینان حاصل کنند که سوکت ها و لاینرها پس از شستشو کاملا عاری از صابون هستند. راش خارش دار معمولا نشانگر تحریک یا واکنش آلرژیک است، و نه عفونت. یک پزشک می تواند برای درمان راش پوستی کرم یا پماد تجویز کند.

source: msdmanuals.com

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

سوالات متداولی که آمپوته های جدید راجع به پروتز می پرسند

شما در مسیر درمان خود به نقطه ای رسیده اید که قسمت باقی مانده اندام شما بعد از آمپوتاسیون (قطع عضو) در حال التیام است و در حال بررسی گزینه های موجود پروتز برای خود هستید. فکر کردن درباره اولین پروتز شما می تواند فرآیندی هیجان انگیز و ترسناک باشد. این گام دیگری در مسیر شما برای بازگشت به حالت عادی پس از عمل خواهد بود. تصمیم گیری آگاهانه در مورد اینکه آیا پروتز یا نوعی از پروتز انتخاب مناسبی برای شماست، حائز اهمیت است. در اینجا به سوالات متداولی که آمپوته های جدید (افرادی که جدیدا قطع عضو داشته اند) اغلب می پرسند پاسخ می دهیم:

چرا من باید از پروتز استفاده می کنم؟

به بیان ساده پروتز یک ابزار است. پروتز جایگزینی مصنوعی برای اندام یا بخشی از اندام از دست رفته است و می تواند به دستیابی مجدد به استقلال فردی شما پس از قطع عضو کمک کند. استفاده کردن یا نکردن از پروتز به اهداف شخصی شما بستگی دارد. بهترین پروتز، پروتزی است که به شما کمک خواهد کرد به اهداف خود برسید. برخی از موارد مهم که باید از خودتان بپرسید:

• می خواهید با استفاده از پروتز قادر به انجام چه کارهایی باشید؟
• چه فعالیت هایی را مد نظر دارید تا انجام می دهید؟
• آیا می خواهید راه بروید یا بدویید؟
• آیا ظاهر پروتز برای شما اهمیت دارد؟

هیچ دستگاهی نیست که برای همه مناسب باشد. رمز موفقیت این است که با دکتر، ارتوپد فنی و تراپیست خود در مورد نیازها و نگرانی هایتان مشورت کنید. ارتوپد فنی برای طراحی و تناسب پروتز با شما کار خواهد کرد. همچنین برای استفاده از پروتز با شما در ادامه مسیر همراه خواهد بود.

به طور کلی، پروتز چگونه کار می کند؟ ظاهر پروتز به چه شکل است؟

هر پروتز بسته به سطح قطع عضو، توانایی های فیزیکی و نیازهای شما متفاوت خواهد بود. ارتوپد فنی شما دستگاهی را به صورت سفارشی برای شما خواهد ساخت. ارتوپد فنی بر اساس نوع قطع عضو و سطح فعالیت شما پیشنهاداتی به شما ارائه می دهد. پروتز اساسا افزونه ای برای بدن شما است. یک پروتز استاندارد از قطعات مرسوم ساخته شده است که ساق پا و پروتز پا را ایجاد می کنند. این قطعات به سوکتی وصل می شوند که بر روی باقی مانده اندام شما متصل می شود.

سوکت شرایطی را فراهم می کند تا دستگاه پروتز به باقی مانده اندام شما وصل شود. یک لایه اضافی به نام لاینر، بر روی اندام باقی مانده شما قرار گرفته و مانعی بین پوست و سوکت ایجاد می کند. لاینر علاوه بر اینکه باعث فیت شدن سوکت می شود، حالت بالشتکی و راحتی را نیز فراهم می آورد. ضروری است که سوکت کاملا فیت باشد. اگر سوکت به خوبی فیت نشود، می تواند به درد، زخم و تاول روی باقی مانده اندام منجر شود. رایج ترین انواع سوکت مکش، وکیوم و قفل پین است.

پروتز می تواند هر ظاهری که شما بخواهید را داشته باشد. از ظاهر کاملا کاربردی قطعات مکانیکی تا یک پوشش زیباشناختی که مثل یک عضو طبیعی به نظر می رسد، گزینه های شما بی پایان است. اگر می خواهید یک طرح فشن ایجاد کنید، می توانید روی سوکت خود آرم تیم مورد علاقه تان را داشته باشید و یا آن را با رنگ یا پترن مورد علاقه خود تزئین کنید. پروتز افزونه ای برای شما و استایل شماست، آن را با افتخار بپوشید!

فناوری به ایجاد تغییرات در بازار پروتز ادامه می دهد. با پیشرفت در زانو و پای میکروپروسسوری، و دستها و سوکت های پیشرفته، پروتزهای مصنوعی همچنان فرصت های جدیدی برای بهبود شیوه زندگی افراد دچار عضو قطع شده ارائه می دهند.

آیا من نیاز به استفاده از ویلچر یا عصا دارم؟

بعضی از آمپوته ها استفاده از ویلچر یا عصا را برای رسیدن به اهداف خود مفید می دانند. نوع ابزار مورد استفاده شما، به انتخاب شماست. شما باید از دستگاهی استفاده کنید که به شما کمک می کند تا زندگی خود را آنگونه که می خواهید زندگی کنید. این موضوع ممکن است به معنای استفاده از ویلچر یا عصا برای برخی از فعالیت ها باشد. بسیاری از آمپوته ها دارای ویلچر یا یک جفت عصا هستند که گاهی از آن استفاده می کنند. آمپوته ها ممکن است از این وسایل برای رفتن به سرویس بهداشتی در شب، دوش گرفتن، مسافرت های طولانی و یا اگر مشکلی بوجود آید که طی آن لازم باشد پروتز را برای یک دوره زمانی در بیاورند، استفاده می کنند. این یک تصمیم فردی براساس نیازها و سطح راحتی شما است.

چه موقع می توانم از پروتز استفاده کنم؟

زمان بندی به این موضوع بستگی دارد که باقی مانده ی اندام شما بعد از جراحی با چه سرعتی بهبود یافته و چه زمان به طور کامل التیام می یابد. بعضی از افراد بلافاصله بعد از قطع عضو یا در عرض دو تا سه هفته بعد از جراحی پروتزهای موقت دریافت می کنند. معمولا استفاده از پروتزها دو تا شش ماه بعد از جراحی شروع می شوند. در واقع این زمانی خواهد بود که بریدگی جراحی بهبود یافته، تورم تقریبا از بین رفته و وضعیت جسمانی شما رو به بهبود است.

.

source: amputee-coalition.org

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

آمپوتاسیون یا قطع عضو چیست؟

حذف بخش یا تمام قسمتی از بدن که توسط پوست محصور شده است را آمپوتاسیون یا قطع عضو می نامند. آمپوتاسیون شرایطی است که منجر به از دست دادن یک عضو، معمولا به علت آسیب، بیماری یا جراحی می شود. نقص عضو مادرزادی زمانی اتفاق می افتد که یک نوزاد بدون بخش یا تمام اعضای بدن متولد می شود. 82 درصد از قطع عضوها به علت بیماری های عروقی است. تقریبا 70٪ از آمپوتاسیون های ناشی از تروما شامل اندام فوقانی می باشند.

آمپوتاسیون ممکن است به دلیل بروز حادثه، حمله حیوانی و یا در میدان جنگ رخ می دهد. آمپوتاسیون همچنین به عنوان یک روش جراحی نیز انجام می شود. در این صورت آمپوتاسیون معمولا برای جلوگیری از گسترش گانگرن (مرگ بافت) به عنوان عارضه جانبی یخ زدگی، آسیب، دیابت، آرتروسکلروز یا هر بیماری دیگری که باعث کاهش گردش خون می شود، انجام می شود. آمپوتاسیون همچنین برای جلوگیری از گسترش سرطان استخوان و کاهش میزان از دست دادن خون و عفونت در فردی که از آسیب جدی و جبران ناپذیر به اندام رنج می برد، انجام می شود. در هنگام انجام آمپوتاسیون، جراح معمولا بالای منطقه آسیب دیده یا مجروح را برش داده تا بخش هایی از بافت که سالم ماندند از استخوان محافظت کنند. گاهی اوقات محل برش ممکن است به پروتز یا اندام مصنوعی که قرار است استفاده شود مرتبط باشد.

علت نیاز به آمپوتاسیون چیست؟

علت قطع عضو ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• بیماری ها، از قبیل بیماری های عروقی (بیماری عروق محیطی یا PVD)، دیابت، لخته شدن خون یا استئومیلیت (عفونت در استخوان).
• آسیب ها، به ویژه بر روی دست. هفتاد و پنج درصد انقطاع اندام فوقانی مربوط به تروما است.
• جراحی برای حذف تومورها از استخوان ها و عضلات.

نحوه انجام آمپوتاسیون

آمپوتاسیون در اتاق عمل انجام می شود. در بیشتر موارد آمپوتاسیون تحت بیهوشی عمومی یا نخاعی انجام می شود. در زمان بیهوشی معمولا کاتتر ادراری برای بیمار قرار می گیرد. اندام با یک محلول ضدعفونی کننده و استریل شسته شده و آماده می شود. بر روی اندام، برشی انجام خواهد شد که به بافت سالم اجازه می دهد باقی مانده اندام  را پوشش دهد، سپس اندام برداشته شده و قسمت باقی مانده بسته خواهد شد. در مواردی که عفونت های گسترده وجود دارد، باقی مانده عضو ممکن است پس از بهبود عفونت و در طی جراحی ثانویه بسته شود. پس از بسته شدن باقی مانده عضو ممکن است برای جمع آوری مایعات یا خون، تخلیه داخلی قرار داده شود.

آمادگی برای آمپوتاسیون

جراح شما دستورالعمل هایی برای نحوه آماده سازی شامل داروهایی که صبح روزی که عمل جراحی دارید باید مصرف نمایید را به شما می دهد.

اگر در بیمارستان بستری نیستید، به شما مکان و زمانی که باید برای انجام جراحی در بیمارستان حضور پیدا کنید، اطلاع داده خواهد شد.

از 6 ساعت قبل از جراحی یا از نیمه شب قبل از عمل جراحی، باید چیزی نخورید و نیاشامید. داروهایی که برای مصرف در صبح روز عمل تجویز شده اند می بایست با مقدار کمی آب مصرف شوند.

توانبخشی بعد از آمپوتاسیون

از دست دادن اندام باعث ایجاد معلولیت دائمی می شود که می تواند بر تصویر شخصی، خود مراقبتی و تحرک تاثیر بگذارد. پس از جراحی در طی مرحله حاد درمان، توانبخشی بیمار دارای قطع عضو آغاز می شود. با بهبود وضعیت بیمار اغلب برنامه توانبخشی گسترده تری شروع می شود.

موفقیت توانبخشی به عوامل زیادی وابسته است، از جمله:

• سطح و نوع آمپوتاسیون
• نوع و درجه هر گونه اختلال و معلولیت ایجاد شده
• سلامت کلی بیمار
• حمایت خانواده

تمرکز بر حداکثر کردن توانایی های بیمار در خانه و در جامعه حائز اهمیت است. فعالیت های مثبت به بهبود عزت نفس و افزایش استقلال فردی بیمار کمک می کنند. برنامه توانبخشی برای پاسخگویی به نیازهای فردی بیمار طراحی شده است. مشارکت فعال بیمار و خانواده ی بیمار برای موفقیت برنامه توانبخشی حیاتی است.

هدف از توانبخشی بعد از قطع عضو، کمک به بازگشت بیمار به بالاترین سطح عملکرد و استقلال، همزمان با بهبود کیفیت کلی زندگی وی از لحاظ جسمی، احساسی و اجتماعی است.

برای کمک به دستیابی به این اهداف، برنامه های توانبخشی آمپوتاسیون ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درمان برای کمک به بهبود زخم و مراقبت از اندام باقی مانده
• فعالیت هایی برای کمک به بهبود مهارت های حرکتی، بازگرداندن فعالیت های زندگی روزمره (ADL) و کمک به بیمار برای دستیابی به حداکثر استقلال فردی
• تمریناتی که قدرت عضلات، استقامت و کنترل را افزایش می دهند
• نصب و استفاده از اندام مصنوعی (پروتز)
• درمان درد برای دردهای بعد از عمل و درد فانتوم (احساس دردی که در زیر سطح عضو قطع شده رخ می دهد)
• پشتیبانی احساسی برای کمک به بیمار در طول دوره سوگ و پذیرش تصویر بدنی جدید
• استفاده از وسایل کمکی
• مشاوره تغذیه برای ترویج بهبود و سلامتی
• مشاوره شغلی
• ایجاد تغییرات در محیط خانه برای سهولت عملکرد، امنیت، دسترسی و تحرک
• آموزش بیمار و خانواده

تیم توانبخشی آمپوتاسیون

برنامه های توانبخشی برای بیماران با قطع عضو می تواند به صورت بستری یا سرپایی انجام شود. بسیاری از متخصصان ماهر بخشی از تیم توانبخشی آمپوتاسیون هستند که شامل چند یا همه موارد زیر می باشند:

• ارتوپد / جراح ارتوپدی
• فیزیوتراپیست
• متخصص داخلی
• سایر پزشکان متخصص
• متخصصان توانبخشی
• درمانگر فیزیکی
• درمانگر شغلی
• ارتوتیست
• پروتتیست
• ارتوپد فنی
• امدادگران اجتماعی
• روانشناس / روانپزشک
• مدیر پرونده
• مشاور حرفه ای

انواع برنامه های توانبخشی برای قطع عضو

انواع برنامه های درمان شامل موارد زیر می باشد:

• برنامه های توانبخشی حاد
• برنامه های توانبخشی سرپایی
• برنامه های درمانی روزانه
• برنامه های توانبخشی حرفه ای

source: medicinenet.com, hopkinsmedicine.org, vascular.org

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

بعد از آمپوتاسیون، چه تغییراتی در زندگی با پروتز اندام تحتانی ایجاد می شود؟

پس از قطع عضو اندام تحتانی در صورت حفظ فعالیت و کمک گرفتن از ارتوپد فنی، پروتز می تواند به شما کمک کند تا مجددا به فعالیت های کامل زندگی خود بازگردید.

پروتزهای اندام تحتانی برای آمپوته ها ( افراد دارای قطع عضو) دری به روی دنیایی جدید می گشاید. یک پروتز با کیفیتی بالا می تواند عملکرد، قابلیت مانور دادن و بیشتر از همه امید به زندگی را برای آمپوته ها فراهم آورد. فرایند بعد از قطع عضو با فشارهای عاطفی و فیزیکی زیادی همراه است و استفاده از پروتز می تواند کمک زیادی برای کاهش این فشارها داشته باشد. کلید عبور موفقیت آمیز به مرحله بعد زندگی شما، شروع به کار با متخصصان پزشکی است که می توانند از شما حمایت کرده و کمک های شایانی در جهت پذیرش وضعیت جدید و منطبق شدن با تغییرات برای شما داشته باشند. با استفاده از کمک گرفتن از متخصصین، طرز استفاده از وسیله پروتزی خود به همراه روش هایی برای داشتن یک زندگی سالم و شاد فرا خواهید گرفت.

استفاده از پروتز اندام تحتانی را یاد بگیرید

اگرچه یک پروتز اندام تحتانی هرگز جایگزینی کامل برای اندام از دست رفته نیست، اما فناوری های جدید این دستگاه ها را فوق العاده پیشرفته ساخته اند. آمپوته ها امروز غالبا قادر به بازگشت به بسیاری از وظایف و فعالیت های هستند که قبل از قطع عضو از آنها لذت می بردند.

مخصوصا در ابتدای مراحل بهبود خود، مراجعه منظم در زمان های تعیین شده به پزشک، تراپیست و متخصص پروتزتان حائز اهمیت است. هر سه ماه یکبار به ارتوپد فنی خود مراجعه نمایید و همچنین پزشک درمانگر خود را حداقل هر 6 ماه یکبار ملاقات نمایید. این افراد به شما کمک می کنند تا اهداف قابل دستیابی برای خود مشخص نمایید و یاد بگیرید که چگونه در شرایط اضطراری رفتار کنید، وظایف عادی خود را با روش های جدید انجام دهید، جوراب و لاینر خود را تنظیم نمایید، پروتز خود را درآورده و مجددا بپوشید، بهداشت را در سطح مناسب رعایت نمایید، روی سطوح متفاوت راه بروید و بسیاری از کارهای دیگر را انجام دهید.

در ماه های اولیه پس از قطع عضو، احتمالا باقی مانده اندام منقبض می شود و پروتز شما نیاز به تنظیمات مجدد خواهد داشت. به جز تغییرات و تنظیماتی که به شما گفته شده تغییری در پروتز ایجاد ننمایید، چرا که ممکن است این کار می تواند سبب آسیب شدید به بافت و جراحات پوستی برای شما شود. به ارتوپد فنی خود مراجعه نمایید تا در مناطقی که فشار نامناسب است تغییرات و تنظیمات لازم را انجام دهد و حتی اگر شما فکر می کنید مشکلی وجود ندارد، دستگاه را به وضعیت مناسب تراز نماید.

سالم و روی فرم بمانید

از روز اولی که شما از پروتز اندام تحتانی خود را استفاده می نمایید، باید سطح فعالیت خود را حفظ نموده و به ارتباط با متخصص پروتز خود ادامه دهید تا بتوانید قدرت و توانایی خود را حفظ کرده و بهره وری از پروتز را بهبود ببخشید. اگر دیابت دارید یا دیالیز انجام می دهید، باید اقدامات احتیاطی خاصی در راستای نظارت بر سلامتی تان برای بقیه مدت زندگی خود انجام دهید.

مهمترین جنبه رژیم تناسب اندام پس از قطع عضو، ایجاد قدرت عضلانی و حمایت از سیستم قلب و عروق شماست. شنا  می تواند برای این دلایل ورزش ایده آلی باشد چرا که بدون ایجاد فشار بیش از حد به مفاصل، استقامت بدنی شما را بالا می برد. بسته به اینکه آیا قطع عضو در زیر و یا در بالای زانوی شما باشد، آهسته یا خیلی سریع دویدن ممکن است ایده ی خوبی نباشد. بلند کردن وزنه سنتی هم می تواند خطرناک باشد، بنابراین با پزشک خود درباره سایر فعالیت ها و ورزش های قدرتی صحبت کنید.

داشتن یک رژیم غذایی سالم به اندازه تمرینات ورزشی حائز اهمیت است، بنابراین غذاهای غنی از کلسیم را در برنامه غذایی خود مد نظر داشته باشید تا بافت استخوانی ایجاد گردد و تراکم استخوان ها تقویت شود. از میان مواد غذایی مصرف اسفناج، شیر، ماهی و سبزیجات سبز رنگ به طور ویژه ای برای افراد دارای عضو قطع شده مفید است.

مدیریت درد اندام فانتوم

اکثر آمپوته ها پس از عمل جراحی پدیده ای به نام درد اندام فانتوم را تجربه می کنند. اگرچه پای شما ممکن است از بین رفته باشد، اندام باقی مانده شما اغلب احساس خواهد کرد که پا هنوز وجود دارد و باعث وجود دردی برای شما می گردد. شرایط پزشکی سابق، اعصاب آسیب دیده و کاهش میزان خون رسانی در طی عمل جراحی قطع عضو ممکن است باعث این نوع درد باشد.

با استفاده از پانسمان مناسب و استفاده منظم، پروتز اندام تحتانی شما ممکن است به کاهش این درد کمک کند. بسیاری از دستگاه های پروتز مدرن به طور خاص با در نظر گرفتن درد فانتوم طراحی شده اند، بنابراین در صورتی که راجع به این موضوع دچار نگرانی هستید با ارتوپد فنی خود مشورت نمایید.

با پیروی از برنامه توانبخشی، داشتن چشم اندازی مثبت و حفظ تماس منظم با تیم پشتیبانی خود، مطمئن شوید که دوره ریکاوری را به طور موفق طی نموده و با قدرت و انرژی به زندگی ادامه دهید.

source: hortonsoandp.com

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز