آمپوتاسیون یا قطع عضو چیست؟

حذف بخش یا تمام قسمتی از بدن که توسط پوست محصور شده است را آمپوتاسیون یا قطع عضو می نامند. آمپوتاسیون شرایطی است که منجر به از دست دادن یک عضو، معمولا به علت آسیب، بیماری یا جراحی می شود. نقص عضو مادرزادی زمانی اتفاق می افتد که یک نوزاد بدون بخش یا تمام اعضای بدن متولد می شود. 82 درصد از قطع عضوها به علت بیماری های عروقی است. تقریبا 70٪ از آمپوتاسیون های ناشی از تروما شامل اندام فوقانی می باشند.

آمپوتاسیون ممکن است به دلیل بروز حادثه، حمله حیوانی و یا در میدان جنگ رخ می دهد. آمپوتاسیون همچنین به عنوان یک روش جراحی نیز انجام می شود. در این صورت آمپوتاسیون معمولا برای جلوگیری از گسترش گانگرن (مرگ بافت) به عنوان عارضه جانبی یخ زدگی، آسیب، دیابت، آرتروسکلروز یا هر بیماری دیگری که باعث کاهش گردش خون می شود، انجام می شود. آمپوتاسیون همچنین برای جلوگیری از گسترش سرطان استخوان و کاهش میزان از دست دادن خون و عفونت در فردی که از آسیب جدی و جبران ناپذیر به اندام رنج می برد، انجام می شود. در هنگام انجام آمپوتاسیون، جراح معمولا بالای منطقه آسیب دیده یا مجروح را برش داده تا بخش هایی از بافت که سالم ماندند از استخوان محافظت کنند. گاهی اوقات محل برش ممکن است به پروتز یا اندام مصنوعی که قرار است استفاده شود مرتبط باشد.

علت نیاز به آمپوتاسیون چیست؟

علت قطع عضو ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• بیماری ها، از قبیل بیماری های عروقی (بیماری عروق محیطی یا PVD)، دیابت، لخته شدن خون یا استئومیلیت (عفونت در استخوان).
• آسیب ها، به ویژه بر روی دست. هفتاد و پنج درصد انقطاع اندام فوقانی مربوط به تروما است.
• جراحی برای حذف تومورها از استخوان ها و عضلات.

نحوه انجام آمپوتاسیون

آمپوتاسیون در اتاق عمل انجام می شود. در بیشتر موارد آمپوتاسیون تحت بیهوشی عمومی یا نخاعی انجام می شود. در زمان بیهوشی معمولا کاتتر ادراری برای بیمار قرار می گیرد. اندام با یک محلول ضدعفونی کننده و استریل شسته شده و آماده می شود. بر روی اندام، برشی انجام خواهد شد که به بافت سالم اجازه می دهد باقی مانده اندام  را پوشش دهد، سپس اندام برداشته شده و قسمت باقی مانده بسته خواهد شد. در مواردی که عفونت های گسترده وجود دارد، باقی مانده عضو ممکن است پس از بهبود عفونت و در طی جراحی ثانویه بسته شود. پس از بسته شدن باقی مانده عضو ممکن است برای جمع آوری مایعات یا خون، تخلیه داخلی قرار داده شود.

آمادگی برای آمپوتاسیون

جراح شما دستورالعمل هایی برای نحوه آماده سازی شامل داروهایی که صبح روزی که عمل جراحی دارید باید مصرف نمایید را به شما می دهد.

اگر در بیمارستان بستری نیستید، به شما مکان و زمانی که باید برای انجام جراحی در بیمارستان حضور پیدا کنید، اطلاع داده خواهد شد.

از 6 ساعت قبل از جراحی یا از نیمه شب قبل از عمل جراحی، باید چیزی نخورید و نیاشامید. داروهایی که برای مصرف در صبح روز عمل تجویز شده اند می بایست با مقدار کمی آب مصرف شوند.

توانبخشی بعد از آمپوتاسیون

از دست دادن اندام باعث ایجاد معلولیت دائمی می شود که می تواند بر تصویر شخصی، خود مراقبتی و تحرک تاثیر بگذارد. پس از جراحی در طی مرحله حاد درمان، توانبخشی بیمار دارای قطع عضو آغاز می شود. با بهبود وضعیت بیمار اغلب برنامه توانبخشی گسترده تری شروع می شود.

موفقیت توانبخشی به عوامل زیادی وابسته است، از جمله:

• سطح و نوع آمپوتاسیون
• نوع و درجه هر گونه اختلال و معلولیت ایجاد شده
• سلامت کلی بیمار
• حمایت خانواده

تمرکز بر حداکثر کردن توانایی های بیمار در خانه و در جامعه حائز اهمیت است. فعالیت های مثبت به بهبود عزت نفس و افزایش استقلال فردی بیمار کمک می کنند. برنامه توانبخشی برای پاسخگویی به نیازهای فردی بیمار طراحی شده است. مشارکت فعال بیمار و خانواده ی بیمار برای موفقیت برنامه توانبخشی حیاتی است.

هدف از توانبخشی بعد از قطع عضو، کمک به بازگشت بیمار به بالاترین سطح عملکرد و استقلال، همزمان با بهبود کیفیت کلی زندگی وی از لحاظ جسمی، احساسی و اجتماعی است.

برای کمک به دستیابی به این اهداف، برنامه های توانبخشی آمپوتاسیون ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درمان برای کمک به بهبود زخم و مراقبت از اندام باقی مانده
• فعالیت هایی برای کمک به بهبود مهارت های حرکتی، بازگرداندن فعالیت های زندگی روزمره (ADL) و کمک به بیمار برای دستیابی به حداکثر استقلال فردی
• تمریناتی که قدرت عضلات، استقامت و کنترل را افزایش می دهند
• نصب و استفاده از اندام مصنوعی (پروتز)
• درمان درد برای دردهای بعد از عمل و درد فانتوم (احساس دردی که در زیر سطح عضو قطع شده رخ می دهد)
• پشتیبانی احساسی برای کمک به بیمار در طول دوره سوگ و پذیرش تصویر بدنی جدید
• استفاده از وسایل کمکی
• مشاوره تغذیه برای ترویج بهبود و سلامتی
• مشاوره شغلی
• ایجاد تغییرات در محیط خانه برای سهولت عملکرد، امنیت، دسترسی و تحرک
• آموزش بیمار و خانواده

تیم توانبخشی آمپوتاسیون

برنامه های توانبخشی برای بیماران با قطع عضو می تواند به صورت بستری یا سرپایی انجام شود. بسیاری از متخصصان ماهر بخشی از تیم توانبخشی آمپوتاسیون هستند که شامل چند یا همه موارد زیر می باشند:

• ارتوپد / جراح ارتوپدی
• فیزیوتراپیست
• متخصص داخلی
• سایر پزشکان متخصص
• متخصصان توانبخشی
• درمانگر فیزیکی
• درمانگر شغلی
• ارتوتیست
• پروتتیست
• ارتوپد فنی
• امدادگران اجتماعی
• روانشناس / روانپزشک
• مدیر پرونده
• مشاور حرفه ای

انواع برنامه های توانبخشی برای قطع عضو

انواع برنامه های درمان شامل موارد زیر می باشد:

• برنامه های توانبخشی حاد
• برنامه های توانبخشی سرپایی
• برنامه های درمانی روزانه
• برنامه های توانبخشی حرفه ای

source: medicinenet.com, hopkinsmedicine.org, vascular.org

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

بعد از آمپوتاسیون، چه تغییراتی در زندگی با پروتز اندام تحتانی ایجاد می شود؟

پس از قطع عضو اندام تحتانی در صورت حفظ فعالیت و کمک گرفتن از ارتوپد فنی، پروتز می تواند به شما کمک کند تا مجددا به فعالیت های کامل زندگی خود بازگردید.

پروتزهای اندام تحتانی برای آمپوته ها ( افراد دارای قطع عضو) دری به روی دنیایی جدید می گشاید. یک پروتز با کیفیتی بالا می تواند عملکرد، قابلیت مانور دادن و بیشتر از همه امید به زندگی را برای آمپوته ها فراهم آورد. فرایند بعد از قطع عضو با فشارهای عاطفی و فیزیکی زیادی همراه است و استفاده از پروتز می تواند کمک زیادی برای کاهش این فشارها داشته باشد. کلید عبور موفقیت آمیز به مرحله بعد زندگی شما، شروع به کار با متخصصان پزشکی است که می توانند از شما حمایت کرده و کمک های شایانی در جهت پذیرش وضعیت جدید و منطبق شدن با تغییرات برای شما داشته باشند. با استفاده از کمک گرفتن از متخصصین، طرز استفاده از وسیله پروتزی خود به همراه روش هایی برای داشتن یک زندگی سالم و شاد فرا خواهید گرفت.

استفاده از پروتز اندام تحتانی را یاد بگیرید

اگرچه یک پروتز اندام تحتانی هرگز جایگزینی کامل برای اندام از دست رفته نیست، اما فناوری های جدید این دستگاه ها را فوق العاده پیشرفته ساخته اند. آمپوته ها امروز غالبا قادر به بازگشت به بسیاری از وظایف و فعالیت های هستند که قبل از قطع عضو از آنها لذت می بردند.

مخصوصا در ابتدای مراحل بهبود خود، مراجعه منظم در زمان های تعیین شده به پزشک، تراپیست و متخصص پروتزتان حائز اهمیت است. هر سه ماه یکبار به ارتوپد فنی خود مراجعه نمایید و همچنین پزشک درمانگر خود را حداقل هر 6 ماه یکبار ملاقات نمایید. این افراد به شما کمک می کنند تا اهداف قابل دستیابی برای خود مشخص نمایید و یاد بگیرید که چگونه در شرایط اضطراری رفتار کنید، وظایف عادی خود را با روش های جدید انجام دهید، جوراب و لاینر خود را تنظیم نمایید، پروتز خود را درآورده و مجددا بپوشید، بهداشت را در سطح مناسب رعایت نمایید، روی سطوح متفاوت راه بروید و بسیاری از کارهای دیگر را انجام دهید.

در ماه های اولیه پس از قطع عضو، احتمالا باقی مانده اندام منقبض می شود و پروتز شما نیاز به تنظیمات مجدد خواهد داشت. به جز تغییرات و تنظیماتی که به شما گفته شده تغییری در پروتز ایجاد ننمایید، چرا که ممکن است این کار می تواند سبب آسیب شدید به بافت و جراحات پوستی برای شما شود. به ارتوپد فنی خود مراجعه نمایید تا در مناطقی که فشار نامناسب است تغییرات و تنظیمات لازم را انجام دهد و حتی اگر شما فکر می کنید مشکلی وجود ندارد، دستگاه را به وضعیت مناسب تراز نماید.

سالم و روی فرم بمانید

از روز اولی که شما از پروتز اندام تحتانی خود را استفاده می نمایید، باید سطح فعالیت خود را حفظ نموده و به ارتباط با متخصص پروتز خود ادامه دهید تا بتوانید قدرت و توانایی خود را حفظ کرده و بهره وری از پروتز را بهبود ببخشید. اگر دیابت دارید یا دیالیز انجام می دهید، باید اقدامات احتیاطی خاصی در راستای نظارت بر سلامتی تان برای بقیه مدت زندگی خود انجام دهید.

مهمترین جنبه رژیم تناسب اندام پس از قطع عضو، ایجاد قدرت عضلانی و حمایت از سیستم قلب و عروق شماست. شنا  می تواند برای این دلایل ورزش ایده آلی باشد چرا که بدون ایجاد فشار بیش از حد به مفاصل، استقامت بدنی شما را بالا می برد. بسته به اینکه آیا قطع عضو در زیر و یا در بالای زانوی شما باشد، آهسته یا خیلی سریع دویدن ممکن است ایده ی خوبی نباشد. بلند کردن وزنه سنتی هم می تواند خطرناک باشد، بنابراین با پزشک خود درباره سایر فعالیت ها و ورزش های قدرتی صحبت کنید.

داشتن یک رژیم غذایی سالم به اندازه تمرینات ورزشی حائز اهمیت است، بنابراین غذاهای غنی از کلسیم را در برنامه غذایی خود مد نظر داشته باشید تا بافت استخوانی ایجاد گردد و تراکم استخوان ها تقویت شود. از میان مواد غذایی مصرف اسفناج، شیر، ماهی و سبزیجات سبز رنگ به طور ویژه ای برای افراد دارای عضو قطع شده مفید است.

مدیریت درد اندام فانتوم

اکثر آمپوته ها پس از عمل جراحی پدیده ای به نام درد اندام فانتوم را تجربه می کنند. اگرچه پای شما ممکن است از بین رفته باشد، اندام باقی مانده شما اغلب احساس خواهد کرد که پا هنوز وجود دارد و باعث وجود دردی برای شما می گردد. شرایط پزشکی سابق، اعصاب آسیب دیده و کاهش میزان خون رسانی در طی عمل جراحی قطع عضو ممکن است باعث این نوع درد باشد.

با استفاده از پانسمان مناسب و استفاده منظم، پروتز اندام تحتانی شما ممکن است به کاهش این درد کمک کند. بسیاری از دستگاه های پروتز مدرن به طور خاص با در نظر گرفتن درد فانتوم طراحی شده اند، بنابراین در صورتی که راجع به این موضوع دچار نگرانی هستید با ارتوپد فنی خود مشورت نمایید.

با پیروی از برنامه توانبخشی، داشتن چشم اندازی مثبت و حفظ تماس منظم با تیم پشتیبانی خود، مطمئن شوید که دوره ریکاوری را به طور موفق طی نموده و با قدرت و انرژی به زندگی ادامه دهید.

source: hortonsoandp.com

مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

سه عامل مهم برای حداکثر رساندن بازده پروتز یا اندام مصنوعی

به دلایل زیادی ممکن است قطع عضو نیاز باشد. از جمله این عوامل بیماری های شریانی و یا بیماری دیابت و یا حوادث هستند. قطع عضو ممکن در اندام فوقانی یا تحتانی شخص اتفاق بیفتد. پروتز یا اندام مصنوعی دستگاهی مصنوعی است که قسمتی از بدن که از دست رفته است را جایگزین می کند. پروتزها بخش مهمی از پروسه توانبخشی پس از قطع عضو  هستند و به بازگرداندنی تحرک به بیماران کمک شایانی می کنند. اگر بخشی از بدن از دست رفته باشد، اغلب توصیه می شود که با یک دستگاه مصنوعی یا همان پروتز این قسمت را جایگزین کنید. حداقل عملکرد هر پروتز این است که این امکان را برای کاربر فراهم کند که به طور مستقل و بدون مشکل فعالیت های روزانه خود (مانند راه رفتن، خوردن، و پانسمان) را انجام دهد. با این حال، پروتز ممکن است کاربر را قادر به عملکرد تقریبا مشابه و یا به همان خوبی قبل از قطع عضو کند. هر چه پروتزها امکانات و راحتی بیشتری فراهم آورند، بیمار احساس راحتی بیشتری داشته و فرد می تواند فعالیت های سابق خود را با انتخاب یک پروتز مناسب ادامه دهد.

اینکه پروتزها چقدر خوب کار خود را انجام می دهند، ترکیبی از مسائل مختلف است. برای اکثر افراد، سه مورد از مهمترین عوامل عبارتند از:

• سوکت مناسب
• هم ترازی مناسب
• توانایی های فیزیکی و روحی بیمار همراه با دسترسی به درمان یا آموزش.

زمانی که برای حل مشکل خود بعد از تجربه ی قطع عضو به ارتوپد فنی که در زمینه ی پروتزها تخصص دارد مراجعه می کنید، ارتوپد فنی برای انتخاب پروتز مناسب برای وضعیتتان به شما مشاوره می دهد. اطلاع از نحوه ی عملکرد پروتز می تواند به شما اطمینان دهد که پروتز انتخابی برای شما مناسب است.

سوکت

ارتوپد فنی به صورت سفارشی و منحصر به فرد سوکتی را مناسب با شکل انتهای اندام قطع شده ی شما طراحی کرده و می سازد. مناسب بودن اندازه سوکت مهم است چرا که سوکت بدن شما را به اندام مصنوعی متصل می کند. همانطور که حرکت می کنید، مراکز جذب ضربه سوکت و مناسب بودن اندازه سوکت، به توزیع و به حداقل رساندن تاثیر ضربه کمک می کند.

انتخاب های زیادی برای نوع مواد و شکل سوکت وجود دارد که متخصص شما می تواند بر اساس مدل زندگی و وضعیت جسمانی شما از میان آن ها مناسب ترین گزینه را انتخاب نماید. امروزه رایج ترین مواد عبارتند از: فیبر پلاستیکی، گرافیت کربن و فیبر کربن. شکل سوکت ها نیز به طور گسترده ای متفاوت هستند.

مزایای سوکت با اندازه مناسب عبارتند از:

• حرکت محدود اندام شما در داخل سوکت، که می تواند اصطکاک را کاهش دهد و سلامتی و آسایش پوست را بهبود بخشد.
• داشتن کنترل خوب روی عملکرد پروتز خود.

به یاد داشته باشید که حجم اندام باقی مانده شما در طول روز تغییر می کند و بر روی سوکت شما تاثیر می گذارد. با ارتوپد فنی خود درباره جوراب، گزینه های تعلیق و راه های دیگر برای مدیریت این تغییرات صحبت کنید.

هم ترازی

هم ترازی در پروتز نشان دهنده چگونگی سازگاری قطعات در رابطه با یکدیگر است. هم ترازی یک خط عمودی ساده نیست. هم ترازی پروتز تفاوت های جزئی دارند، بر اساس چیزهایی مانند:

• نوع و نحوه کارکرد اجزاء
• طول اندام باقی مانده و درجه قطع عضو
• اندازه و حالت بدن
• توانایی کنترل پروتز

ارتوپد فنی شما براساس بازخورد شما و همچنین تخصص بالینی خود هم ترازی را تنظیم می کند.

مزایای هم ترازی خوب عبارتند از: کنترل بهتر، ثبات بیشتر، راحتی و عملکرد بهتر.

توانایی های فیزیکی و روحی

برای اطمینان از اینکه پروتزی که برای شما تجویز می شود بالاترین عملکرد را داشته و بهترین انتخاب برای شماست، متخصص پروتز شما در مورد نحوه زندگی شما سوالاتی خواهد پرسید:

• از چه نوع فعالیت هایی لذت می برید؟
• آیا شما کار می کنید یا قصد دارید که به کار بازگردید؟
• چالش های فیزیکی در خانه، محله و محل کار شما چیست؟

متخصص پروتز همچنین سلامت جسمی شما از جمله مواردی مانند قدرت عضلانی، استقامت و تعادل را مورد بررسی قرار می دهد. مهم است که در مورد پتانسیل ها و هر آنچه ممکن است با توجه به وضعیت فعلی شما رخ دهد فکر کنید.

در نهایت، هنگامی که از اندام مصنوعی جدیدی استفاده می کنید، درمان یا توانبخشی می تواند به شما کمک کند تا اطمینان حاصل کنید که تمام جزئیات مربوط به استفاده از پروتز خود را می دانید. حتی اگر این پروتز، اولین پروتز شما نیست، مهارت های شما ممکن است تغییر کرده باشد و تکنولوژی پروتز ممکن است متفاوت باشد. در مورد مراقبت های مربوط به پروتز خود، به متخصص پروتز یا همان ارتوپد فنی مراجعه نمایید. برای حصول اطمینان از اینکه می دانید که چگونه پروتز خود را حرکت دهید و پروتز چگونه می تواند به شما در انجام کارها به طور مستقل تر و فعال تر کمک کند، زمان بگذارید.

source: ottobockus.com

کلینیک ارتوپدی فنی حکیم

پروتز یک دستگاه مصنوعی است که قسمتی از بدن که از دست رفته را جایگزین می کند. اندام ممکن است