قطع عضو مشکلی است که ممکن است بسیاری از ابعاد زندگی انسان را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از این مشکلات که نقش مهمی در زندگی افراد دارد از دست دادن توانایی رانندگی‌کردن است. رانندگی با پروتز گزینه ‌ای است که پیش روی این افراد قرار دارد. از آنجایی که امروزه سرعت نقش مهمی در تعاملات اجتماعی دارد استفاده از وسیله نقلیه شخصی و رانندگی برای رسیدن به موقع به امور مختلف بسیار پررنگ است. رفت و آمد با وسایل نقلیه عمومی هر چند مزایای خاص خود را دارد، اما بی شک در بسیاری شرایط سرعت را کاهش داده و به ویژه این نکته برای افرادی که به دلایل مختلف دچار قطع عضو شده‌ اند به دلیل کمبود امکانات در وسایل نقلیه عمومی از اهمیت بیشتری برخوردار است. سوالات بسیاری همواره ذهن افراد دچار قطع عضو را درگیر می کند. سوالاتی از قبیل اینکه:

• آیا امکان رانندگی کردن بعد از قطع عضو وجود دارد؟
• آیا قوانین رانندگی اجازه می ‌دهد که رانندگی با پروتز انجام شود؟
• آیا راهی برای دریافت گواهینامه بعد از قطع عضو وجود دارد؟
• چگونه می‌توانیم با ماشین شخصی خود دوباره رانندگی کنیم؟

خبر خوب اینکه جواب همه سوالات بالا مثبت است. در ادامه به توضیح راهکارهای حل این مشکل می ‌پردازیم برای یافتن پاسخ این سوالات همراه ما باشید.

پروتز چیست؟

پروتز وسیله ‌ای است که افراد دچار قطع عضو معمولا به جای عضو حذف شده قرار می ‌دهند. قطع عضو ممکن است به دلیل بعضی از بیماری ‌ها مثل دیابت و یا به دنبال یک حادثه و از طریق عمل جراحی در زندگی انسان‌ ها اتفاق بیفتد.

این عضو مصنوعی در حقیقت جایگزین بخش از دست رفته بدن فرد شده و به بیمار در کاهش آسیب ‌های حاصل از قطع عضو کمک شایانی می ‌کند. با پیشرفت تکنولوژی امروزه امکان جایگزین کردن انواع مختلفی از اعضای قطع شده وجود دارد که سبب می ‌شود فرد دچار نقص عضو با اعتماد به نفس بالاتری در جامعه حضور یابد و بتواند با مشکلات کمتری زندگی و فعالیت ‌های خود را شروع کند

پروتز انواع مختلفی دارد و با توجه به نیاز فرد و انتظاری که از آن دارد تهیه می‌ شود. بعضی از انواع پروتزها تنها به منظور جایگزینی با عضو قطع شده و حفظ زیبایی به جای اندام قطع شده قرار می ‌گیرند. این نوع پروتز‌ها غیرفعال هستند و عملا کاربردی برای گیرنده ندارند. اما نوع دیگری از پروتزها عملکردی هستند. برخلاف دسته اول پروتز‌های عملکردی، کاربردی بسیار بیشتر از حفظ زیبایی دارند و قادرند بیمار دچار قطع عضو را قادر به انجام بسیاری از کارهایی نماید که در نبود عضو امکان پذیر نیست. این پروتزها توانایی افراد را ارتقا می ‌دهند و باعث می ‌شود که کیفیت زندگی بیماران قطع‌  عضو افزایش یابد. پروتز‌های عملکردی با توجه به نیاز کاربر ممکن است اهداف زیبایی را نیز تامین کنند و یا صرفا جنبه عملکردی آن ها مورد نظر باشد.

اخذ یا تمدید گواهی نامه رانندگی

شاید متعجب شوید؛ اما افراد دچار نقص عضو نه تنها از رانندگی منع نمی ‌شوند، بلکه به منظور بهبود شرایط روحی، به ادامه رانندگی با پروتز تشویق هم می ‌شوند. اما برای دریافت گواهی نامه و یا تمدید آن این افراد باید مسیر طولانی تری را نسبت به سایرین طی کنند. در واقع علاوه بر مراجعه به سازمان مربوط به دریافت گواهی نامه که برای همه الزامی است؛ مراحل دیگری هم هست که برای ادامه رانندگی با پروتز، باید طی شود.

بیماران دچار نقص عضو باید سازمان مربوط به صدور گواهی نامه را از هرگونه تغییر در وضعیت پزشکی و سلامتی خود باخبر کنند.

بیشتر افراد دارای قطع عضو بعد از این مرحله به یک مرکز ارزیابی معرفی می ‌شوند تا در صورت لزوم تغییرات لازم بر روی وسیله نقلیه آن ها پیاده ‌سازی شود. این مرحله بسیار ضروری است و امکانات لازم برای حفظ ایمنی خود شخص و سایر افراد را فراهم می ‌کند. در نتیجه رانندگی با پروتز را برای اشخاص ممکن می ‌سازد.

افراد دارای پروتز در صورتی که تمایل به ادامه رانندگی با پروتز داشته باشند باید در آزمون رانندگی افراد دارای نقص عضو شرکت کنند تا مهارت ‌های قبلی آن ها تایید شود.

اصلاحات احتمالی وسیله نقلیه

نکته ‌ای که باعث نگرانی بسیاری از افراد دارای پروتز می ‌شود مربوط به این است که چگونه با محدودیت‌ های جسمی موجود، به رانندگی با پروتز ادامه دهند. ماشین‌ هایی که از کارخانه به افراد تحویل می ‌شوند؛ شرایط کافی برای بیماران نقص عضو را فراهم نمی ‌کند در حقیقت این ماشین ‌ها نیاز به ایجاد اصلاحاتی دارند که باید در مراکز خاص بر روی خودروی فرد اعمال شود.

این تغییرات کاملا با نوع مشکل فرد و اینکه در چه قسمتی از بدن پروتز قرار دارد، انجام می ‌شود و خودرو برای افراد شخصی سازی می ‌شود. پس جای نگرانی وجود ندارد؛ چون با اعمال چندین تغییر ساده بر روی اتومبیل ‌های اتوماتیک این بیماران قادرند بدون دغدغه و با اطمینان از ایمن بودن شرایط به رانندگی با پروتز ادامه دهند.

افزودن کنترل ‌های دستی در ماشین مثل ترمز قابل کنترل با دست، دستگیره فرمان (steering knob), پدال گاز دستی از انواع اصلاحاتی است که برای رفاه حال افراد دارای پروتز بر روی ماشین ‌ها جاگذاری می ‌شوند.

با توجه به موقعیت نقص عضو، این امکان است که جای پدال گاز و ترمز در کف ماشین عوض شود و در سمت چپ قرار بگیرد یا دنده به جای بخش میانی صندلی ‌های جلو در جای دیگری قرار بگیرد. تغییرات دیگری نیز، در صورت نیاز در مورد اجزایی مثل کنترل فرمان، چراغ ‌های راهنما و برف پاک‌کن‌ ها ممکن است، اعمال می ‌شود.

قوانین مربوط به رانندگی با پروتز

قوانین مربوط به رانندگی با پروتز در کشورهای مختلف با هم متفاوت است و برای آگاهی یافتن از آن نیاز است به مراجع مربوطه در شهر خود مراجعه نمایید. اما با توجه به اهمیت و جایگاه حمل و نقل شخصی، در زندگی روزمره افراد، واضح است که بی ‌تردید افرادی که دچار قطع عضو شده ‌اند، نیز تمایل به حفظ روند طبیعی زندگی و ادامه فعالیت ‌های گذشته از جمله رانندگی کردن دارند.

انجمن‌ های قطع عضو معمولا برای تشویق افراد دارای نقص عضو به از سر‌گیر‌ی این فعالیت مهم از متخصصین ارتوپدی کمک می ‌گیرند و پاسخگوی سوالات بیماران هستند تا بتوانند نگرانی ‌های آن ها را رفع کرده و شرایط مناسب را برای افراد دارای پروتز فراهم آورند.

نتیجه‌ گیری

در گذشته افراد دچار قطع عضو با مشکلات عدیده ‌ای روبرو بودند، اما امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی امکانات ویژه ‌ای برای این افراد فراهم شده که امکان زندگی راحت تری را نسبت به گذشته برای این افراد فراهم می ‌آورد. شاید در گذشته رانندگی کردن با پروتز تنها رویایی بود که دست نیافتنی می‌ نمود. اما خوشبختانه امروز به واقعیت تبدیل شده و همانطور که خواندیم با طی مراحل و اجرای دستورالعمل ‌های بیان شده بیمارانی که از پروتز استفاده می ‌کنند، امکان راندن ماشین شخصی خود را دوباره خواهند یافت. از سرگیر‌ی فعالیت‌ های اجتماعی که فرد آسیب دیده به انجام آن ها عادت داشته، این بیماران را از نظر روحی بهبود می دهد که مسیر بهبودی را با سرعت بالاتری طی کنند.

Source: www.kenneyorthopedics.com

شما پس از انجام پروتز دوره جدیدی از زندگی خود را آغاز می کنید. در واقع کسانی که با قطع عضو در بدن خود روبرو هستند پس از گذشت مدت زمانی با استفاده از پروتز مخصوص پیوند هایی را انجام می دهند. شما پس از انجام این عمل هیجان زده می شوید.

چرا که این عمل به جهت بازگشت به زندگی عادی انجام می شود تا بتوانید همانند گذشته زندگی معمولی خود را داشته باشید. به همین دلیل باید هنگام انتخاب آن به کیفیت و نوع آن دقت داشته باشید. در ادامه به سوالات رایج پروتز پس از آمپوتاسیون به طور کامل پاسخ خواهیم داد.

چرا باید از پروتز استفاده کرد؟

پروتز برای افرادی استفاده می شود که عضوی از بدن خود را از دست داده اند و صرفا به ابزاری مصنوعی برای عضو از دست داده خود نیاز دارند. استفاده از پروتز سبب می شود که شما همانند گذشته زندگی عادی و معمولی خود را داشته باشید و به استقلال کامل دست یابید.

هنگام انتخاب پروتز باید هدف خود را از پروتز پس از آمپوتاسیون مشخص کنید و متناسب با اهداف خود نوع مناسبی از پروتز را انتخاب کنید. موارد مهمی که باید برای خود در نظر بگیرید به شرح زیر است:

• با استفاده از پروتز چه کارهایی را می خواهید انجام دهید؟
• چه فعالیت هایی را مد نظر دارید؟
• می خواهید پیاده روی کنید یا بدوید؟
• آیا ظاهر آن برای شما مهم است؟

با در نظر گرفتن تمامی این موارد می توانید در نهایت تصمیم گیری و انتخاب خوبی از پروتز پس از آمپوتاسیون داشته باشید. بهتر است در این خصوص سوالات خود را با پزشک متخصص در میان بگذارید تا طراحی متناسبی با نیاز شما را انجام دهد.

پس از آن درمانگرهای حرفه ای به شما در زمینه استفاده از پروتزها کمک خواهند کرد تا بتوانید به بهترین نحو از آن استفاده کنید.

نحوه عملکرد پروتز پس از آمپوتاسیون چگونه است؟

هر یک از پروتزهایی که برای افراد استفاده می شود با یکدیگر متفاوت است. در واقع بسته به قطع عضو یا آمپوتاسیونی که در بدن شما انجام شده از پروتزهایی متناسب با اندام قطع شده استفاده می شود. همچنین بسته به عملکرد و خواسته شما نوع پروتز و چگونگی عملکرد آن مشخص می شود.

متخصصان در این خصوص نسبت به خواسته و عضو از دست رفته بدن پروتزهایی را به شما پیشنهاد می دهند. به طور کلی پروتزی که برای شما استفاده می شود به عنوان عضوی از بدن شما محسوب می شود.  اجزای تشکیل دهنده آن قطعاتی شبیه سازی شده به پا و انگشتان پا است که با استفاده از سوکت های مخصوص به یکدیگر متصل شده اند.

این قطعات به اجزای باقی مانده متصل می شوند. همچنین یک لایه اضافه تر به شکل شیار، بین پوست پا و آن قطعه عضو مصنوعی قرار می گیرد. این شیار که به صورت آستر قرار است، فضای کافی و راحتی را برای شما فراهم خواهد آورد.

سرپیچی که بر انتهای پروتز وجود دارد و به جهت اتصال پروتز و پا قرار گرفته است باید از نوع خوبی انتخاب شده باشد. زیرا در صورتی که آن سرپیچ یا سوکت از نوع خوبی تهیه نشده باشد منجر به تاول، زخم و درد در پاهای شما می شود.

بهترین نوع آن به شکل مکش( ساکشن)، وکیوم و به شکل قفل بر پاهای شما قرار می گیرد. پروتز پس از آمپوتاسیون به هر شکل و رنگی که شما بخواهید قابل طراحی است. از نظر مکانیکی و از نظر رنگ و ظاهر می توانید نوع مورد نظر خود را در نظر داشته و از افرادی که سازنده آنها هستند بخواهید که پروتز انتخابی شما را تحویل دهند.

آیا هنگام استفاده پروتز پس از آمپوتاسیون به ویلچر نیاز خواهد بود؟

شما پس از انجام پروتز پس از آمپوتاسیون مانند گذشته می توانید زندگی راحت خود را داشته باشید و نیازی به هیچ وسیله کمکی نخواهید داشت. اما این موضوع را نمی توان به طور مطلق بیان ک. چرا که هر فرد بسته به نیاز و راحتی خود ممکن است از وسیله های کمکی مانند ویلچر یا عصا استفاده کند.

گاهی اوقات لازم است که شما چنین وسیله هایی را به همراه خود داشته باشید. زیرا ممکن است شما پس از برداشتن پروتز از پای خود نیاز به استفاده از آنها را داشته باشید. به عنوان مثال هنگامی که شما به سفر می روید و باید یک مسافت طولانی را طی کنید بهتر است وسیله های کمکی را به همراه خود داشته باشید. اما به طور کلی هیچ باید و نبایدی وجود ندارد و این یک تصمیم شخصی، متناسب با نیاز شما است.

هزینه پروتز پس از آمپوتاسیون

نمی توان هزینه مشخصی را برای پروتز پس از آمپوتاسیون در نظر گرفت. چرا که بسته به عوامل مختلفی هزینه های آن می تواند متغیر باشد. به عنوان مثال بسته به میزان و سطح قطع عضو، پروتزهای متفاوتی در نظر گرفته می شود که هر کدام هزینه های متفاوتی را برای شما در بر دارد.

همچنین نوع پروتز پس از آمپوتاسیون و دستگاهی که برای انجام این فرایند صورت می گیرد می تواند در تعیین قیمت نیز بسیار موثر واقع شود. گاهی اوقات انجام پروتز پس از آمپوتاسیون تحت پوشش بیمه قرار می گیرد. این امر سبب می شود که هزینه های شما تا حد چشمگیری کاهش یابد.

در نتیجه بهتر است در این باره بیمه خود را بررسی کنید و از کارکنان مربوطه سوال کنید که آیا انجام پروتز تحت پوشش بیمه شما قرار می گیرد یا خیر؟ در نهایت هزینه آن را به صورت حدودی برآورد کنید.

چه زمانی برای انجام پروتز پس از آمپوتاسیون مناسب است؟

زمان مشخصی را نمی توان برای انجام این فرایند در نظر گرفت. چرا که مدت زمان بهبودی هر فرد با یکدیگر متفاوت است. پس از انجام جراحی و قطع عضو ممکن است جراحت های ایجاد شده پس از مدت کوتاهی، حدود 2 الی 3 هفته بهبود یابد و شما پروتز پس از آمپوتاسیون را انجام دهید.

اما برخی از افراد به بیش از دو ماه نیاز خواهند داشت تا پروتز پس از آمپوتاسیون را انجام دهند. شما باید پس از عمل جراحی منتظر بمانید که زخم ها و تورم های ایجاد شده به طور کلی بهبود یابد، پس از آن بنا به صلاحدید پزشک می توانید پروتز پس از آمپوتاسیون را انجام دهید.

تا چه مدتی پروتز پس از آمپوتاسیون باقی می ماند؟

پاسخ مشخص و کلی برای این سوال وجود ندارد. زیرا بسته به عوامل مختلفی می تواند متغیر باشد. سن شما یکی از عوامل تعیین کننده ای است که در باقی ماندن پروتز موثر است. اگر شما در سنی هستید که ممکن است در آینده رشد بیشتری داشته باشید مسلما پس از رشد باید پروتز خود را تعویض کنید.

همچنین در مراحل اولیه پس از انجام عمل بدن با تغییراتی مانند کوچکتر شدن آن قسمت از عضو بدن روبرو خواهد شد. در این صورت ممکن است شما نیاز به تعویض قسمت هایی مانند آستر میانی یا سوکت( سرپیچ) آن را داشته باشید.

زمانی که شما با تغییرات جسمی روبرو نباشید در حالت عادی نیاز به تعویض کلی پروتز پس از آمپوتاسیون نخواهد داشت.  فقط لازم است در طی مدت زمانی که از آن قطعه مصنوعی استفاده می کنید، تعمیرات جزئی را انجام دهید. در نتیجه بهتر است هر چند یکبار به پزشک خود مراجعه کنید تا پروتز پس از آمپوتاسیون را بررسی کند تا از بروز مشکلات اساسی جلوگیری شود.