مراقبت های بعد و قبل از پروتز زانو

زانو بزرگ ترین مفصل در بدن است و تقریبا مثل یک لولا به نظر می رسد. از انتهای پایین شامل استخوان درشت نی، از انتهای بالا شامل استخوان ران و کلاه زانو (پاتلا) که در انتهای استخوان ران در یک لانه حرکت می کند می باشد. روی مفاصل این 3 استخوان که با یکدیگر در تماس هستند با غضروف مفصلی پوشانده می شود که اجازه می دهد استخوان ها آزادانه حرکت کنند و به عنوان یک بالشتک عمل می کند.

تمام سطوح باقی مانده زانو با یک بافت نرم  نازک به نام غشای سینوویال پوشانده شده است. این غشا یک مایع ویژه ای را ایجاد می کند که سبب روان شدن زانو می شود و اصطکاک را در زانوی سالم به حداقل می رساند.

زانوی سالم به راحتی خم می شود. بار روی مفصل را حمل می کند و به راحتی حرکت می کند. بنابراین بدون احساس درد می توانید راه بروید، بنشینید و بچرخید. اما در طول زمان، غضروف  شروع به ترک خوردگی یا پوسیدگی می کند، مفصل توانایی حمل بار را از دست می دهد. این آسیب به تدریج رشد می کند، زیرا توانایی غضروف برای بازسازی خود محدود است. در ابتدا، فقط کمی گرفتگی در زانو احساس می شود، اما بعد از شروع اصطکاک بین استخوان ها در مفصل ، احساس درد نیز شروع می شود.

مراقبت های بعد و قبل از پروتز زانوعلل زانو درد و از دست دادن عملکرد زانو:

آرتریت شایع ترین علت زانو درد مزمن است. استئوآرتریت “،” آرتریت روماتوئید “و” آرتریت تروماتیک” شایع ترین انواع هستند.

استئوآرتريت:

غضروفی که از استخوان های زانو محافظت می کند و به عنوان یک بالشتک عمل می کند، در طول زمان با نرم شدن پوسیده می شود. بنابراین استخوان ها با اصطکاک، باعث درد و سفتی در زانو می شوند. استخوان هایی که در برابر یکدیگر قرار دارند شروع به اصطکاک می کنند، در نتیجه سطوح آنها سخت شده و به مفصل آسیب می رساند. این استئو آرتریت است . استئوآرتریت معمولا بعد از سن 50 سالگی در افرادی که سابقه خانوادگی آرتریت دارند، رخ می دهد. اضافه وزن و اختلالاتی مانند زانوی پرانتزی سبب فشار بیشتر به مفصل می شود. این باعث ایجاد آسیب زانو می شود.

آرتریت:

این یک بیماری مزمن است که شبیه به “آرتریت روماتوئید” یا “نقرس” است و می تواند باعث تورم و التهاب بافت غضروف مفصل گردد. با پیشرفت بیماری، غضروف از بین می رود و مفصل سخت می شود.

آرتریت روماتوئید:

با ضخیم شدن غشای سینوویال و التهاب آن و در نتیجه پر شدن بیش از حد حفره مفصلی با مایع سینوویال رخ می دهد. التهاب مزمن با تخریب غضروف ، ممکن است باعث از بین رفتن غضروف، درد و سفتی شود.

آرتریت تروماتیک:

ممکن است به علت آسیب شدید زانو ایجاد شود. سقوط بد یا ضربه سنگین به زانو می تواند به مفصل آسیب برساند. اگر این آسیب به شکل مناسب درمان نشود، وزن اضافی به مفصل اضافه می شود.

با گذشت زمان این شرایط منجر به فرسایش غضروف (آرتریت  تروماتیک) می شود. شکستگی زانو یا پارگی  جدی رباط ممکن است نهایتا غضروف مفصلی را از بین ببرد. در نتیجه این آسیب، زانو درد و عملکرد زانو ممکن است کاهش یابد.

پروتز زانو چه زمانی انجام می شود؟

تصمیم گیری برای پروتز کل زانو توسط خانواده و متخصص انجام می شود. شرایطی که ممکن است به جراحی پروتز کل زانو نیاز باشد عبارتند از:

  • زانو درد شدید که مانع حرکات روزانه مانند راه رفتن، بالا پایین رفتن از پله ها، نشستن روی صندلی می شود.
  • زانو درد خفیف یا شدید هنگام استراحت در شب یا روز
  • التهاب مزمن زانو و تورم که با استراحت کردن یا دارو بهبود نمی یابد.
  • تغییر شکل زانو: زانو ممکن است به داخل یا خارج تغییر شکل دهد.
  • سفت شدن زانو: ممکن است نتوانید زانو را خم کنید
  • داروهای ضد التهاب ممکن است درد شما را کاهش ندهند. آسپرین و برخی از داروها در مراحل اولیه آرتریت موثر هستند؛ ممکن است در بیماران مبتلا به درد شدید آرتریت موثر نباشد.
  • استفاده از درمان هایی مانند تزریق کورتیزون، فیزیوتراپی یا برخی از روش های جراحی ممکن است در بهبود شما موثر نباشد.

آماده شدن برای جراحی:

شما می توانید زندگی خود را در دوره بهبود پس از عمل با استفاده از اقدامات احتیاطی ساده قبل از جراحی آسان کنید.

  • متخصص در مورد هر گونه مشکل سلامتی که باید قبل از جراحی بررسی شود، با شما صحبت خواهد کرد.
  • اگر سیگار می کشید باید قبل از جراحی آن را ترک کنید. به بهبود شما کمک می کند و عوارض بعد از پروتز را کاهش می دهد.
  • قبل از جراحی، اگر مشکل دندان و لثه دارید، آنها را درمان کنید
  • تغذیه مناسب و سالم داشته باشید
  • مقدار مصرف الکل را محدود کنید
  • اگر در یک خانه دو طبقه زندگی می کنید، طبقه پایین را انتخاب کنید.

 روند عملیات:

اینکه چه مدت قبل از عمل جراحی باید از خوردن و نوشیدن پرهیز کنید به شما اطلاع داده می شود. لیستی از داروهایی که مصرف می کنید را به متخصص گزارش دهید.

بعد از عمل:

بعد از جراحی ممکن است احساس درد کنید، برای از بین بردن این درد از داروهای مسکن به طور متناوب استفاده می شود. چند ساعت پس از عمل جراحی، می توانید با کمک واکر ایستاده یا راه بروید. هنگام استفاده از واکر، باید مراقب باشید، زیرا سرم و کاتتر شما برداشته نشده است. پیاده روی و ورزش در روند بهبود شما بسیار مهم هستند.

مراقبت های بعد و قبل از پروتز زانونکاتی که بعد از عملیات باید در نظر گرفته شود:

  • باید یک برنامه ورزشی منظم برای تقویت زانوی خود داشته باشید
  • به ویژه خود را در مقابل سقوط و صدمات محافظت کنید.
  • کنترل منظم پس از عمل جراحی را فراموش نکنید

تمرینات چهارسر رانی:

  • به تخت تکیه داده بنشینید و پای خود را دراز کنید
  • ماهیچه هایی که زانو را به سمت باسن می کشند را سفت کنید، پشت پا را به تخت فشار دهید
  • 5 ثانیه صبر کنید، سپس پا را آزاد کنید.
  • این حرکت را تکرار کنید

تمرین خم کردن زانو به صورت نشسته:

  • یک بالشت نرم زیر زانو قرار داده روی صندلی بنشینید
  • پا را بالا ببرید و تا 5 بشمارید
  • پا را عقب بکشید و 5 ثانیه در همان حالت بمانید
  • این حرکت را تکرار کنید

هشدار مهم:

در صورت درد شدید در زانو

درد یا تورم در پا

قرمزی شدید و  ترشح در محل جراحی

تب بالای 38.5 درجه

درد قفسه سینه و تنگی نفس، حتما به متخصص مراجعه کنید.

Source: www.memorial.com

بیشتر بخوانید

آمادگی برای استفاده از پروتز

آمادگی برای استفاده از پروتز

اندام ممکن است به علت اختلال رگهای خونی (به عنوان مثال تصلب شراین، آسیب ناشی از دیابت)، سرطان، آسیب (به عنوان مثال در حادثه موتورسواری، در حین مبارزه) یا نقص مادرزانی قطع شده یا از دست رفته باشد. به علت افزایش نرخ چاقی که تصلب شراین و دیابت را افزایش می دهد، میزان نیاز به آمپوتاسیون در حال افزایش است.

ممکن است عضو بطور کامل یا بخشی از آن قطع شود. قطع عضو اندام تحتانی ممکن است شامل پا، انگشت پا، بخشی از پا تا زیر زانو و یا بالای زانوی و یا یک پا کامل (در مفصل ران) باشد. قطع عضو حتی ممکن است از قسمت بالاتر از ران هم انجام شود. آمپوتاسیون اندام فوقانی ممکن است شامل انگشت، دست، بخشی از ساعد و یا بالای آرنج و بخشی از بازو و یا دست کامل (در شانه) باشد.

 

آمادگی برای استفاده از پروتز

اگر فرد قسمتی از بدن را از دست بدهد، معمولا توصیه می شود که با استفاده از پروتز آن قسمت را جایگزین کند. پروتز باید در حالت حداقل بتواند به کاربر اجازه دهد تا فعالیت های روزانه (به عنوان مثال پیاده روی، خوردن، لباس پوشیدن) را به طور مستقل و راحت انجام دهد. هر چند پروتز حتی ممکن است کاربر را قادر به عملکردی مشابه قبل از قطع عضو نماید. با توجه به پیشرفت های اخیر در تکنولوژی و طراحی سوکت پروتز، پروتز های کاربردی و راحت تر در دسترس هستند. افراد با انگیزه می توانند با استفاده از پروتز کارهای فوق العاده ای انجام دهند (به عنوان مثال چتر بازی، کوهنوردی، دو ماراتن). این افراد می توانند با کمک پروتزها بدون محدودیت زندگی کنند. خواه پروتز فقط برای فعالیت هایی در خانه و یا جهت فعالیت های پرخطر استفاده شود، می تواند مزایای روانشناختی عمیقی را فراهم آورد.

 

اینکه پروتز تا چه میزان عملکرد فرد را بهبود می بخشد به آناتومی بیمار و چندین عامل دیگر وابسته است، از جمله:

  • اندازه، پایداری و راحتی پروتز
  • نوع سوکت و اجزای انتخاب شده
  • اهداف کاربر، سلامت کلی، سن و فرایند ذهنی

 

آماده سازی پس از جراحی برای استفاده پروتز

پس از جراحی قطع عضو قسمت باقی مانده اندام باید قبل از اینکه بتوان پروتز را پوشید، بهبود می یابد. همچنین قبل از اینکه پروتز برای استفاده طولانی مدت استفاده شود، باید تورم اندام کاهش یابد. برای کمک به کاهش تورم، به بیماران آموزش داده می شود که یک جوراب الاستیک یا یک باند الاستیک بر روی اندام باقی مانده بپوشند. استفاده از جوراب همچنین سبب شکل دادن به اندام باقی مانده و جلوگیری از بی نظمی هایی می شود که می تواند پوشیدن پروتز را دشوار نماید. پوشیدن جوراب و باند گردش خون را افزایش می دهد و احتمال درد فانتوم (دردی که در قسمت قطع شده اندام احساس می شود) را کاهش می دهد. برای مدتی بعد از جراحی، زمانی که فرد از پروتز استفاده نمی کند، یک سفت کننده یا باند یا هر دوی آنها پوشیده می شود. استفاده از سفت کننده ها می تواند به کنترل تورم پس از عمل جراحی و کاهش احساس فانتوم کمک کند. اینکه تا چه زمان باید از این جوراب ها و باند ها استفاده نمود، برای هر بیمار متفاوت است.

 

پروتز اندام موقت

تا زمانی که تورم برطرف شود، ممکن است از پروتز موقت (آماده سازی) استفاده شود. از آنجا که این پروتز سبک بوده و استفاده از آن راحت است، برخی از متخصصان معتقدند که استفاده از پروتز موقت می تواند یادگیری استفاده از پروتز را سرعت بخشد. بعدها این پروتز با یک پروتز دائمی جایگزین می شود که دارای اجزایی با کیفیت بالا است. با این حال در این روش بیماران باید یاد بگیرند که چگونه از دو نوع پروتز مختلف استفاده کنند. یک رویکرد جایگزین، استفاده از یک پروتز با اجزای دائمی (مانند زانو، پا، دست)، اما با سوکت و فریم موقت است. از آنجا که برخی از قسمت ها یکسان باقی می مانند، این روش می تواند باعث شود بیماران سریع تر با قطعات جدید هماهنگ شوند. در هر صورت، اولین سوکت و فریم تقریبا همیشه باید در 4 تا 6 ماه بعد از قطع عضو جایگزین شود، زیرا شکل و اندازه اندام باقی مانده تغییر می کند.

 

یادگیری نحوه استفاده از پروتز اندام

هنگامی که پروتز به بیمار تحویل داده می شود، اصول اولیه استفاده از آن به بیماران آموزش داده می شوند:

  • نحوه پوشیدن پروتز
  • نحوه بیرون آوردن پروتز
  • نحوه راه رفتن با پروتز

 

چگونگی مراقبت از پوست اندام باقی مانده و پروتز

آموزش معمولا توسط متخصص پروتز ادامه می یابد. درمانگر طب فیزیکی یک برنامه آموزش راه رفتن به همراه تمریناتی برای بهبود قدرت، انعطاف پذیری و آمادگی قلبی عروقی را برای بیمار فراهم می کند. یک درمانگر حرفه ای مهارت هایی را که برای انجام فعالیت های روزانه نیاز است، آموزش می دهد. بیماران دارای قطع عضو اندام تحتانی همچنین مهارت های پیشرفته راه رفتن را هم یاد می گیرند (به عنوان مثال، استفاده از پله ها، راه رفتن به بالا و پایین تپه، راه رفتن روی سطوح ناهموار). توانبخشی برای قطع عضوهای اندام فوقانی توسط متخصص ادامه می یابد. توانبخشی شامل تمرینات خاصی است که برای تقویت عضلات و حفظ انعطاف پذیری در اندام باقی مانده نیاز است. در توانبخشی همچنین نحوه استفاده از پروتز جهت فعالیت های روزانه به بیماران آموزش داده می شود.

زمانی که بیماران دچار مشکلاتی برای پذیرش از دست دادن اندام و استفاده از پروتز می شوند، مشاوره و یا روان درمانی می تواند کمک کننده باشد.

source: msdmanuals.com

 


مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

بیشتر بخوانید

پروتز زانو

پروتز زانو

از میان تمام اجزای پروتزی، سیستم زانو پیچیده ترین نوع پروتز است. پروتز زانو باید در زمان ایستادن حمایت قابل اطمینانی برای فرد فراهم آورده و در زمان راه رفتن حرکاتی نرم و قابل کنترل ایجاد نماید. همچنین پروتز زانو باید به انجام حرکات مورد نیاز برای نشستن، خم شدن و زانو زدن اجازه دهد.

 

پروتز زانو

 

پروتزهای زانو در طول زمان به طور چشمگیری پیشرفت کرده اند، و از آونگ ساده به پروتزهایی تبدیل شده اند که توسط نوارهای لاستیکی و فنری یا قطعات پنوماتیک (هوای فشرده) و هیدرولیکی (مایعات) تنظیم می شوند. در حال حاضر برخی از پروتزهای زانو کنترل پیشرفته حرکت را از طریق ریزپردازنده ها فراهم می آورند.

برای قطع عضوهای ترنسفورمال (بالای زانو، شامل هیپ و زانو)، عملکرد موفق پروتز به انتخاب پروتز زانوی صحیح برای انطباق با سن، سلامتی، سطح فعالیت و شیوه زندگی فرد بستگی دارد. آخرین یا پیشرفته ترین پروتز زانو لزوما برای همه بهترین انتخاب نیست. برای برخی از آمپوته ها، ایمنی و ثبات بسیار مهمتر از عملکرد است. از سوی دیگر، آمپوته های فعال ترجیح می دهند که پروتز زانو، حتی اگر به کنترل بیشتری نیاز داشته باشد، سطح بالاتری از عملکرد را به آنها بدهد.

با توجه به گستره وسیعی از گزینه ها و نیازهای مصرف کننده، متخصصان پروتز و متخصصان توانبخشی می توانند به انتخاب بهترین نوع پروتز زانو برای نیازهای فردی بیمار کمک کنند. متخصصان همچنین می توانند آمپوته ها را برای استفاده صحیح از زانوی جدیدشان آموزش دهند، که برای جلوگیری از احساس ناراحتی، از دست دادن تعادل و افتادن حیاتی است.

 

گزینه های پروتز زانو عبارتند از:

  • تک محوره، طراحی با اصطکاک ثابت
  • طراحی چند مرکزی
  • ویژگی کنترل وضعیت فعال شده با وزن
  • ویژگی قفل دستی
  • سیستم کنترل مایع
  • ویژگی میکروپروسسوری

 

پروتز زانو با یک محور، طراحی اصطکاک ثابت

پروتز زانو با یک محور با طراحی اصطکاک ثابت تنها یک نقطه محوری دارد (زانو مانند یک لولا خم می شود). طراحی ساده است و پروتز با دوام، سبک وزن و ارزان است. پروتز از اصطکاک استفاده می کند که در هنگام چرخش به جلو پا، تغییر نمی کند. کاربران می توانند به صورت معمولی تنها با یک سرعت راه بروند. پروتز برای ایجاد ثبات بر تراز صحیحی که متخصص پروتز تنظیم نموده و کنترل عضلانی کاربر تکیه می کند.

 

پروتز زانو با طراحی چند مرکزی

این نوع پروتز زانو دارای چندین لولا با چندین نقطه محوری است که با حرکت زانو تغییر می کند و باعث افزایش ثبات می شود. هنگامی که زانو خم می شود، پروتز کمی کوتاه می شود، به طوری که در هنگام حرکت پا به سمت جلو انگشتان پا راحت تر از زمین بلند می شوند. طراحی چند مرکزی این نوع پروتز برای افرادی که اندام باقی مانده آنها کوتاه است، ثبات کافی را فراهم آورده و برای افرادی که دچار قطع عضو پا از مفصل زانو شدند، مناسب است. این پروتز کاربران را قادر می سازد راحت تر و بدون بیرون زدگی زانو بنشینند.

 

پروتز زانو با ویژگی کنترل وضعیت فعال شده با وزن

یک پروتز با ویژگی کنترل وضعیت فعال شده با وزن، هنگامیکه وزن روی پا قرار می گیرد، زانو را در موقعیت کمی خم قفل می کند(برای فراهم کردن ترمز). از اصطکاک ثابت برای کنترل پا در هنگام حرکت به جلو استفاده می شود، و پروتز دارای یک کمک دهنده گسترش زانوست که به حرکت پا کمک می کند. کاربران می توانند تنها با یک سرعت راه بروند. این پروتز برای افراد دارای عضلات ضعیف مناسب است.

 

پروتز زانو با قابلیت قفل دستی

پروتز زانو با قابلیت قفل دستی می تواند توسط کاربران قفل شده و یا باز شود، اما برای انجام این کار به یک کابل نیاز دارد. اگر چه این نوع پروتز بیشترین ثبات را فراهم می آورد، اما استفاده از آن به انرژی بیشتری نسبت به سایر انواع پروتز زانو نیاز دارد. از آنجاییکه این پروتز توانایی خم شدن نرم زانو را ندارد، پیاده روی سخت و غیر طبیعی است و حداقل ویژگی های انتخاب مطلوب را داراست.

 

پروتز زانو با سیستم کنترل مایع

پروتز زانو با سیستم کنترل مایع می تواند از هوای فشرده (سیستم پنوماتیک) یا مایع (سیستم هیدرولیک) برای تولید، نگهداری و آزاد شدن انرژی زمان خم شدن زانو استفاده نماید. این نوع زانوی پروتزی، کاربران را قادر می سازد با سرعت های مختلف راه بروند و بهترین انتخاب برای اکثر افراد است. این پروتز ممکن است به ریزپردازنده مجهز شود.

 

پروتز زانو با ویژگی میکروپروسسوری (ریزپردازنده)

پروتز زانو با ویژگی میکروپروسسوری دارای سنسورهایی است که حرکت را شناسایی می کنند و می توانند مایع هیدرولیک یا سیستم کنترل مایع مغناطیسی را مطابق با آن تنظیم کنند. زانوی پروتزی زمانی که پا روی زمین است و زمانی که پا به سمت جلو حرکت می کند، کنترل خوبی را فراهم می نماید. این پروتز می تواند برای جلوگیری از بهم خوردن تعادل در هنگام پایین آمدن از پله و رمپ برنامه ریزی شود. برای استفاده از این پروتز، انرژی کمی نیاز است و این پروتز به کاربر مدل راه رفتن طبیعی تر از آنچه تابحال ممکن بوده را ارائه می دهد.

 

source: msdmanuals.com, amputee-coalition.org

 

 


مرکز ارتوپدی فنی تهران ، سفارش و ساخت پروتز

بیشتر بخوانید