31 خرداد 1399 توسط کلینیک حکیم 0 دیدگاه

انواع پروتزهای زیر زانو

یکی از شایع ترین قطع عضوهایی که انجام می‌ شود، قطع عضو زیر زانو است. قطع این عضو از بدن به دلیل بیماری های عروقی، دیابت، تصادفات و غیره رخ می‌دهد. در این شرایط حدود ۳۰ روز پس از عمل جراحی و قطع عضو اولین پروتز برای بیمار تجویز می شود. با توجه به چگونگی قطع عضو انواع پروتزهای زیر زانو ممکن است برای فرد بکار رود.

پروتز زیر زانو یا ترانس استریال برای شخصی که قطع عضو شده باشد، ساخته می شود. پروتز شامل یک سوکت، آستر، پیستون و پا ساخته شده است. بسته به سیستم تعلیق مورد استفاده برای آن بیمار امکان دارد که پروتز از یک آستین دیگر تشکیل شود.

در این مقاله به بررسی انواع پروتزهای زیر زانو و شرایط استفاده از آنها می پردازیم. اگر تا انتهای مقاله با حکیم همراه باشید، اطلاعات زیادی در رابطه با اجزای تشکیل دهنده پروتز پا، انواع پروتزهای زیر زانو و سوکت پروتزهای زیر زانو کسب می کنید.

انواع پروتزهای زیر زانو

اجزا تشکیل دهنده پروتز پا

اندام های حرکتی بدن انسان به خصوص زیر زانو مکانیسم پیچیده ای دارند؛ بنابراین الگوبرداری از این مکانیسم ها و پیاده سازی آن روی اجزای پروتز کاری سخت و دشوار به نظر می رسد. با این حال پیشرفت تکنولوژی ساخت انواع پروتزهای زیر زانو طیف وسیعی از قطعات و اجزا پروتزها را به ارمغان آورده است. قبل از معرفی انواع پروتز های زیر زانو بهتر است اجزا تشکیل دهنده پروتز پا را نام ببریم. اجزای تشکیل دهنده پروتز پا عبارتند از:

  • سوکت
  • سیستم تعلیق
  • مفصل زانو
  • پروتز پا
  • اجزای دیگر مانند: پایلون (ساق پا)، زانوهایی که دارای مفاصل خاصی هستند، مانند: آفست، آداپتور و غیره.

انواع پروتزهای زیر زانو

فرایند استفاده از پروتزهای زیر زانو

روند جایگذاری و استفاده از پروتز زیر زانو چند روز یا چند هفته پس از قطع عضو و جراحی شروع می شود. در طول این هفته ها بیمار با استفاده از وسیله هایی خاص مانند آمپوشیلد این امکان را دارد که از طریق محافظت از زخم ها، ترویج بهبودی زخم، کنترل تورم و غیره به استفاده از پروتز زیر زانو و پوشیدن این وسیله عادت کند.

یادگیری استفاده و پیاده روی با انواع پروتزهای زیر زانو چالشی بزرگ محسوب می شود. حتی پس از پایان دوره توانبخشی اولیه شما ممکن است مواردی را تجربه کنید که تیم متخصص پروتز و توانبخشی به شما در مدیریت این تجارب کمک کنند.

برخی از مسائل و مشکلاتی که در این شرایط گریبانگیر فرد بیمار می شود:

  • تعریق بیش از حد (هایپرهیدروز) بر مناسب بودن پروتز تأثیر می گذارد و منجر به ایجاد مشکلات پوستی می شود.
  • تغییر شکل اندام باقیمانده معمولا در سال اول پس از قطع عضو اتفاق می افتد، زیرا بافت به شکل دائمی تر خود قرار می گیرد و ممکن است روی اتصالات سوکت تأثیر بگذارد.
  • ضعف در اندام باقیمانده ممکن است که استفاده از پروتز را برای مدت زمان طولانی دشوار کند.
  • درد اندام فانتوم ممکن است به اندازه کافی شدید باشد تا توانایی شما در استفاده از پروتز را تحت تأثیر قرار دهد.

آستر و قالب گچ گیری پروتزهای زیر زانو

گام بعدی در فرایند استفاده از انواع پروتزهای زیر زانو مناسب بودن آستر یا لاینر پروتز است. آستر یک رابط نرم و منعطف به شمار می رود که بیمار با استفاده از آن پوست عضو خود را می پوشاند. لاینر یا آستر قبل از سوکت پوشیده می شود.

کارکرد اصلی آستر جذب نیروهایی است که هنگام تزریق آمپول در پروتز شما ایجاد می شود. آستر باعث می شود که اندام باقیمانده عضو سالم نگهداری شوند و به بیمار امکان می دهد از پروتز به مدت طولانی تری استفاده کند.

آسترهای مختلفی در بازار وجود دارد. متخصص پروتز شما بهترین آستر را برای شما انتخاب می کند. بسیاری از فاکتورها در انتخاب آستر مناسب برای انواع پروتزهای زیر زانو دخیل هستند. از جمله: نوع تعلیق، سطح فعالیت، مسائل مربوط به پوست، چابکی عضو، برجستگی، شکل و غیره.

اگر اندام باقیمانده یک شکل غیر معمول یا بسیار حساس باشد، ممکن است از آسترهای سفارشی استفاده شود.

پس از اینکه لاینر متناسب با بیمار آماده شد، از بیمار می خواهند که برای قالب گیری پروتز به مرکز درمانی بازگردد؛ سپس آستر روی اندام بیمار چسبانده می شود. پس از اندازه گیری آن متناسب با عضو قالب گیری پروتز صورت می گیرد.

روش های مختلف قالب گیری بر اساس سبک تعلیق استفاده می شود که قبلا این مورد توسط متخصص پروتز و بیمار تصمیم گرفته شده است. از اینجای کار به بعد قالبی که ساخته شده است، از پروتز پر شده و متناسب با شرایط پای بیمار، اصلاح می شوند.

انواع پروتزهای زیر زانو

انواع پروتزهای زیر زانو

این نوع پروتزها به گونه ای طراحی شده اند که پوسته پلاستیکی سختی دارند؛ به همین دلیل قدرت تحمل این پروتزها بسیار بالا است. در مقابل این نوع پروتزها پروتزهای اندواسکلتال (درون اسکلتی) قرار دارند. اندواسکلتال ها یک ساختار لوله ای دارند که باعث ساپورت مج پا و زانویی که به مچ متصل شده است، می شوند.

سوکت تشخیصی اولیه و ثانویه

یکی از اصلی ترین بخش های انواع پروتزهای زیر زانو سوکت به شمار می رود. سوکت تشخیصی اولین سوکتی است که دریافت می کنید. این نوع سوکت ها از پلاستیکی با رنگ روشن ساخته شده اند؛ همچنین روش تعلیق مناسب مانند (پین / وکیوم و مکش بالا) در ساختار این سوکت ها به کار رفته اند.

این سوکت به صفحه ای متصل است و از لوازم جانبی مانند آداپتورها و پیلون ها برای اتصال پایین سوکت به پای مصنوعی ساخته شده استفاده می شود. ممکن است این سوکت های تشخیصی (که اکثرا به همراه بیمار به خانه می برند) نیاز به تغییرات جزئی برای تناسب با پای بیمار داشته باشد.

مخصوصا وقتی که بیمار با استفاده از پای مصنوعی شروع به حرکت می کند، در نتیجه پای بیمار تغییر اندازه و تغییر شکل می دهد. تغییر این سوکت ها با گرم کردن و تراشیدن پلاستیک به راحتی انجام پذیر است.

کاهش حجم پا پس از اولین استفاده کاملا طبیعی است. پس از اینکه بیمار احساس کرد که سوکت گشاد شده است و برای پای او لق به نظر می رسد، پوشیدن جوراب این گشادی را جبران می کند.

جابجایی اندام بیمار در سوکت منجر به کبودی، قرمزی، فشار و درد می شود. پوشیدن جوراب های ضخیم این موارد را رفع می کند.

سوکت تشخیصی ثانویه

به صورت کلی یک سوکت تشخیصی ثانویه باعث بهبود عملکرد پا برای بیمار می شود زیرا پس از اندازه گیری مجدد سوکت داخل پای مصنوعی چفت می شود و دیگر کبودی و درد و ورم را به همراه نمی آورد.

انواع پروتزهای زیر زانو

سوکت لمینت / نهایی

پس از مدتی استفاده از سوکت و پای مصنوعی باعث تثبیت حجم اندام می شود. در این صورت پزشک معالج سوکت متناسب با شرایط بیمار را ارائه می دهد. در این شرایط پزشک سوکت لمینت مخصوص انواع پروتزهای زیر زانو که از فیبر کربنی ساخته شده است را به بیمار عرضه می کند. این سوکت بسیار سبک تر از سوکت پلاستیکی اولیه است و دارای استحکام کششی بیشتری است.

از مزایای سوکت کربنی دوام استفاده، رنگ دلخواه و امکان چاپ آرم روی سوکت است. ارتفاع و هم ترازی سوکت لمینت قابل تنظیم است و توسط بیمار تنظیم می شود. این سوکت در پیاده روی و فعالیت های عضلات تحتانی به بیمار احساس راحتی می دهد.

پروتزهای از مچ پا به پایین

برخی از پروتزها در قطع عضو مچ و قوزک پا (آمپوتاسیون ) کاربرد دارند. قطع شدگی در این ناحیه عمدتا مچ به پایین را حذف می کند یا باعث باقی ماندن فقط انتهای تیبیا می شود. بسیاری از بیمارانی که از این ناحیه قطع عضو می شوند، بر خلاف بیمارانی که از ناحیه زانو دچار حادثه شده اند، قادر به تحمل وزن خود هستند؛ به همین دلیل فرایند ساخت پروتز برای این دسته از بیماران متفاوت است.

انواع پروتزهای زیر زانو

کلام نهایی

یکی از شایع ترین قطع عضوهایی که ممکن است اتفاق بیفتد، قطع عضو زیر زانو است. پروتز زیر زانو یا ترانس استریال (TT) برای شخصی که قطع عضو شده باشد، ساخته می شود. در این مقاله علاوه بر بررسی انواع پروتزهای زیر زانو به بررسی اجزای تشکیل دهنده پروتز پا، فرایند استفاده از پروتزهای زیر زانو و غیره پرداختیم.

Source: www.infinitetech.org, www.hopkinsmedicine.org

27 اردیبهشت 1399 توسط کلینیک حکیم 0 دیدگاه

سوکت پروتز

نقص یا قطع عضو اغلب بر اثر بروز بیماری، وقوع حادثه یا به صورت مادرزادی رخ می دهد. این رویداد عوارض عاطفی و روحی قابل توجهی به همراه دارد. فرآیند توانبخشی پس از قطع یا نقص عضو، هدف مشترک علم پزشکی و تکنولوژی بود. با گذشت زمان و پیشرفت علم این هدف با خلق پروتز، جامه عمل به خود پوشاند.

اندام مکانیکی پروتز جهت اتصال به اندام باقی مانده به قطعه ای به نام سوکت پروتز نیاز دارد. سوکت به دلیل اتصالی که بین اندام ها ایجاد می کند؛ راندمان های مفیدی را به همراه دارد. تحمل وزن در کل سیستم پروتز، ایجاد چسبندگی مطلوب، تناسب صحیح بین اندام ها از جمله عملکردهای مفید این وسیله به شمار می رود.

گسترش علم و فناوری منجر به تولید انواع گوناگون این محصول با کارایی های متفاوت در جنس های مختلف شده است. پروتزها و سوکت آن ها براساس وضعیت اندام ها و مختص افراد طراحی و ساخته می شوند.

باید توجه داشته باشید که پس از نصب پروتزها جهت بررسی سوکت ها، به صورت دوره ای به پروتزیست (پزشک متخصص پروتز) مراجعه کنید. همچنین نهایت تلاش خود را جهت مراقبت از سوکت پروتز به منظور جلوگیری از بروز هرگونه التهاب و زخم انجام دهید. آنچه در این مقاله به توضیح آن ها می پردازیم:

  •     آنچه که در رابطه با این محصول باید بدانید!
  •     اصطلاحاتی رایج در رابطه با این قطعه
  •     پیشرفت علم چه تاثیری بر این محصول دارد؟
  •     آیا این قطعه با گذشت زمان، نیاز به بازبینی و تنظیم مجدد دارد؟
  •     چگونه باید از این وسیله خود مراقبت کرد؟

سوکت پروتز

آنچه که در رابطه با با سوکت پروتز باید بدانید!

این قطعه مهم ترین جنبه پروتز محسوب می شود. این قطعه در بالاترین قسمت پروتز قرار دارد. اتصال بین استامپ یا همان اندام باقی مانده با پروتز توسط سوکت انجام می شود. این محصول متناسب با اندام و وضعیت بدنی هر فرد به صورت دستی یا توسط پرینترهای سه بعدی، طراحی و ساخته می شود. این سوکت با استفاده از جنس مناسب و ضد حساسیت قابلیت تولید را دارد. طراحی متناسب آن منجر به بهره وری راحت توسط افراد شده است. اغلب سوکت پروتز از مواد ترموپلاستیک یا لمینت و متناسب با استامپ بیمار قالب گیری و ساخته می شود.

در واقع این قطعه هسته مرکزی پروتز محسوب می شود. به طوری که موظف است که تمام جنبه های عملکرد پروتز مناسب را شامل شود. به طور مثال: این قطعه به آمپوته  اجازه می دهد که وزن خود را بر پروتز قرار دهد. بنابراین شکل و اندازه این قطعه بسیار اهمیت دارد. هر گونه شکل و اتصالات نامناسب موجود در این قطعه منجر به ایجاد احساس ناراحتی همراه با درد، زخم یا تاول می شود.

پیشرفت علم چه تاثیری بر سوکت پروتز دارد؟

امروزه با پیشرفت علم رشد چشمگیری در زمینه های پزشکی حاصل شده است. از جمله آن ها این قطعه است. پیشرفت های حاصل در طراحی سوکت، از جنس سخت پلاستیکی و چوبی این فناوری را  به جنس منعطف و نرم تغییر داده است. جهت طراحی این محصول مختص افراد از اصول مکانیکی خاصی استفاده می شود. اصول مکانیکی طراحی سوکت نیز با پیشرفت علم روندی صعودی با بهره وری مفید یافت.

تغییرات حاصل شده؛ مزیت های زیر را به همراه دارد:

۱-  اتصال راحت تر به استامپ

۲- باعث توزیع یکنواخت وزن بر این قطعه می شود.

۳- تعادل در گردش سوکت پروتز و استحکام پروتز را به همراه دارد.

۴- افزایش طول عمر استفاده از این محصول را شامل می شود.

۵- طیف کامل و متنوعی از حرکات مشترک را به همراه دارد.

۶- منجر به کاهش مشکلات و حساسیت های پوستی می شود.

۷- پیوست و حذف سریع این قطعه

۸- طراحی مدل های منعطف این محصول

در نهایت گسترش علم منجر به خلق این محصول در انواع مختلف و با قابلیت های کاربردی شده است. این فناوری به طور مداوم با اصلاحات مدرن و گوناگونی در عرصه پروتزها ارائه می شود. به مرور زمان و طراحی این مصحول منعطف، احساس نزدیکی بیشتری نسبت به اندام مصنوعی دارید. به عبارتی آن را جزیی از بدن خود به حساب می آورید.

آیا سوکت پروتز با گذشت زمان نیاز به بازبینی و تنظیم مجدد دارد؟

در پاسخ به این سوال باید بگوییم که انسان با گذشت زمان همراه با رشد سنی، رشد جسمی هم دارد. هنگامی که تغییر اندازه در لباس های شما رخ می دهد؛ به دنبال تعویض یا خرید لباس دیگری هستید. این قطعه نیز باید با کوچکترین تغییر در بدن افراد،   تعویض شود. بنابراین این محصولات نیز با تغییر بدن باید تغییر اندازه دهند.

بهتر است بدانید که افراد دارای نقص عضو تحتانی که از پای مصنوعی استفاده می کنند؛   باید بین هر ۶ تا ۱۲ ماه جهت چکاپ به پزشک پروتزیست خود مراجعه کنند. چکاپ دوره ای توسط پروتزیست،   به منظور کسب اطمینان لازم جهت تنظیم مجدد این قطعه انجام می شود.

اگر چکاپ های دوره ای انجام نشود؛ آسیب های جدی را به همراه دارد. تراز سوکت پروتز با کوچکترین نوسان وزن (افزایش یا کاهش وزن) دچار تغییر می شود. به طوری که هر گونه تغییر در تراز سوکت ضررهای جبران ناپذیری را در اندام های باقی مانده به جای می گذارد.

لازم به ذکر است که افرادی که به تازگی دچار قطع عضو شده اند؛ شکل و اندازه ی استامپ آن ها به مرور تغییر می کند. از آنجا که شکل عضو باقی مانده شروع به تغییر می کند؛ کم کم استفاده از این قطعه راحت تر می شود. اگر اندازه استامپ شما به میزان قابل توجهی تغییر کرد؛ حتماً این موضوع را با پروتزیست خود در میان بگذارید. در بعضی مواقع باید به تهیه مدل جدیدی از سوکت پروتز بپردازید.

چنانچه در برخی مواقع پروتزیست همراه با پروتز دارو نیز  تجویز کرد؛ بیمار باید حتماً قبل از مراجعه به پزشک دارو را در زمان مشخص شده؛ مصرف کند. اطلاع از این موضوع نیز حائز اهمیت است؛ زیرا مصرف به موقع دارو منجر به کاهش ورم استامپ و در نهایت نصب راحت این قطعه می شود.

سوکت پروتز

چگونه باید از سوکت پروتز خود مراقبت کرد؟

همواره پیشگیری بهتر از درمان است. بنابراین با مراقبت از این قطعه از بروز هرگونه آسیب جدی خودداری کنید. چنان که مراقبت از سوکت به اندازه مراقبت از استامپ حائز اهمیت است.

در طول روز زمانی را به تمیزی این قطعه اختصاص دهید. جهت انجام این کار تنها باید از دستمال مرطوب استفاده شود. لازم به ذکر است که تحت هیچ عنوان از آب و صابون جهت تمیزی آن استفاده نکنید. تمیزی سوکت باید قبل از نصب پروتز انجام شود. در صورت سهل انگاری در این زمینه، با آسیب هایی از قبیل: بوی بد، مشکلات پوستی، التهاب و قرمزی پوست، تجمع باکتری ها و در نهایت عفونت مواجه می شوید.

اغلب پروتزها دستورالعمل های مراقبتی خاص خود را دارند؛ اما در غیر این صورت از پروتزیست خود کمک بگیرید. بهتر است بدانید که مراقبت از سوکت پروتز طول عمر آن را افزایش می دهد.

کلام آخر

توانبخشی نقص عضو فرآیندی در حال رشد است. این فرایند از طراحی و روند متفاوتی جهت بهبود وضعیت افراد استفاده می کند. تجربه و دانش تخصصی پروتزیست در طراحی بهترین طرح سوکت پروتز متناسب با شیوه زندگی و وضعیت بدن به شما کمک می کند. این قطعه که از بدن شما محافظت می کند؛ باید از وزن شما در زمان پیاده روی پشتیبانی کند و شما را در کنترل قطعات پروتز یاری دهد.

در تجزیه و تحلیل این مقاله به تاثیر علم در روند طراحی کاربردی این قطعه، چگونگی مراقبت از آن و چکاپ مداوم سوکت اشاره کردیم.

 Source: www.kenneyorthopedics.com, www.link.springer.com