19 اسفند 1398 توسط کلینیک حکیم 0 دیدگاه

انتخاب پروتز مناسب

برخلاف تصوری که اکثریت مردم از کلمه پروتز در ذهن خود دارند، پروتز به معنای اندام مصنوعی است. اندام های مصنوعی جایگزین قسمت های از دست رفته بدن در حوادث می شوند. در بسیاری از موارد نیز که فرد با نقص عضو به دنیا آمده است، می تواند با انتخاب پروتز مناسب ، زندگی عادی خود را از سر بگیرد.

پروتز ها در دو دسته کلی پروتز های اندام و پروتز های زیبایی قرار می گیرند که در این مطلب توجه به پروتز های اندام معطوف شده است.

پروتز های اندام با توجه به ناحیه قطع یا نقص عضو، می توانند در دو دسته پروتز های فوقانی و تحتانی جای گیرند. رایج ترین قطع عضو ها را در دو اندام پا و دست می توان دید. انتخاب پروتز مناسب با ناحیه قطع عضو و کارایی آن می تواند زندگی شما را متحول کند و توانایی جدیدی در اختیار شما قرار دهد.

پروتز ها معمولا از مواد مقاوم اما سبک ساخته می شوند که فرد احساس وزن بیشتری روی بدن خود نداشته باشد. عوامل مهمی که هنگام انتخاب پروتز مناسب باید مد نظر قرار داد عبارت است از: سن فرد، وزن و میزان تحرک و شغل فرد. علاوه بر موارد گفته شده، مدت زمانی که از قطع یا نقص عضو می گذرد نیز در انتخاب پروتز مناسب اهمیت دارد.

انتخاب پروتز مناسب

بهترین زمان گذاشتن پروتز مناسب

در مواردی که فرد در اثر حوادث دچار قطع عضو شده است، بهترین زمان برای انتخاب پروتز مناسب بعد از بهبودی و کاهش تورم اندام باقی مانده است. معمولا حدود یک تا 2 ماه بعد از عمل جراحی می توان از پروتز مناسب استفاده کرد. ممکن است بعضی شرایط این زمان را طولانی تر کند مثلا عفونت های اندامی.

اولین قدم برای ساختن پروتز مناسب قالب گیری است. معمولا با استفاده از انتهای اندام باقی مانده، قالب گچی می گیرند. از این قالب برای ساخت پروتز مناسب استفاده می شود. در موارد پیشرفته تر، قالب گیری این گونه است که اندازه هایی از اندام قطع شده شما به کامپیوتر داده و انتخاب پروتز مناسب به صورت کامپیوتری انجام می شود.

روند انتخاب پروتز مناسب

برای ساختن پروتزی مناسب با اندام قطع شده، مرحله اول ساختن یک اندام مصنوعی موقتی است. استفاده از پروتز مصنوعی از دو جهت حائز اهمیت است. اول اینکه اندام قطع شده تا بهبودی کامل به تدریج تغییر شکل می دهد. بنابراین انتخاب پروتز مناسب زمانی انجام می شود که اندام به ثبات و بهبود رسیده باشد.

در درجه دوم شما با استفاده از پروتز موقتی، می توانید به مرور به داشتن پروتز عادت کنید. در این صورت، سریع تر و آسان تر با پروتز دائمی خود کنار می آیید. مثلا اگر اندام آسیب دیده پای شما است، می توانید با به کارگیری پروتز موقتی نحوه راه رفتن با پروتز را تمرین کنید.

برای انتخاب پروتز مناسب ابتدا باید استفاده از پروتز موقتی را افزایش دهید. به کمک فیزیوتراپی و با گذشت زمان، به راحتی می توانید مدت زمان استفاده از پروتز موقتی را افزایش داده و آن را در طول روز بپوشید.

مواردی که هنگام انتخاب پروتز مناسب باید در نظر داشت

عوامل بسیاری وجود دارد که متخصص پروتز قبل از طراحی پروتز مناسب بررسی خواهد کرد. مولفه هایی که اهمیت بیشتری دارد و حتما باید در نظر گرفت شامل موارد زیر است:

  • سطح فعالیت فرد
  • سلامت جسمانی
  • سطح قطع عضو(ها)
  • اهمیت ظاهری در مقابل کارایی پروتز

پروتز های اندامی تاریخی طولانی دارند. تاریخچه پروتز ها از زمانی که آن ها را با چوب می ساختند تا زمانی که مدل های آلومینیومی آن ها مورد استفاده قرار می گرفت، گسترده است. امروزه فناوری های جدید، این اندام های مصنوعی را بسیار جذاب کرده و انتخاب پروتز مناسب کاری آسان شده است.

انتخاب پروتز مناسب برای دست و پا

دو مورد از شایع ترین قطع یا نقص عضو ها در دو اندام پا و دست دیده می شود. پروتز هایی که برای این دو اندام ساخته می شوند انواع مختلفی دارند که می توان آن ها را در دو دسته کلی پروتز های غیر فعال یا منفعل و پروتز های متحرک دسته بندی کرد.

اگر عضو قطع شده شما دست است، امکان استفاده از دو مدل پروتز برای شما امکان پذیر است. نمونه های غیرفعال دست از ظاهر زیبایی برخوردارند. اما این پروتز ها قابلیت حرکت و کارایی فیزیکی ندارند. انتخاب پروتز مناسب در نهایت با توجه به شرایط شما انجام خواهد شد.

نمونه های عملکردی و متحرک پروتز ها معمولا دارای کابل و باند هستند. این پروتز ها با کمک عضلات پشت و شانه قابلیت حرکت دارند. انواع پیشرفته تر پروتز های دست که مایوالکتریک نام دارند، قابلیت کنترل دست از طریق سیگنال های الکتریکی مغز را دارند. در این نمونه ها با استفاده از الکترودهای درون پروتز و مخابره پیام حرکت به مغز، حرکت مچ دست و آرنج مشاهده خواهد شد.

پروتز های پا مانند پروتز های دست انواع مختلفی دارند. دو نوع پرطرفدار این پروتز ها عبارت است از:

  • پروتزی که اسکلت بیرونی سختی از جنس پلاستیک فشرده یا لمینت دارد و به پروتز exoskeletal معروف است.
  • پروتزی که ساختار درونی محکمی دارد. این نمونه از یک قاب سبک ساخته شده که روی ساختاری تیر مانند کشیده شده است.

انتخاب پروتز مناسب پا به عواملی بسیاری بستگی دارد که مهم ترین آن میزان فعالیت روزانه فرد است.

پروتز پا از بخش های مختلفی تشکیل شده است؛ مثل مجموعه مچ، ساق پا و سوکت که محل ورود اندام قطع شده است.

انتخاب پروتز مناسب

انتخاب پروتز مناسب؛ غیر فعال یا متحرک؟!

برای انتخاب پروتز موارد زیادی باید در نظر گرفته شود. این موارد توسط پزشک متخصص پروتز بررسی می شود و متناسب ترین آن ها برای شما آماده می شود. مواردی که قبل از انتخاب پروتز مناسب باید مورد توجه قرار گیرد، به صورت مختصر در زیر آمده است:

سطح فعالیت فرد

معمولا پروتز ها و اندام های مصنوعی برای افرادی که فعالیت های شدید جسمانی ندارند، طراحی می شوند. اندام های کم کار طراحی ساده تری دارند و از نظر وزن سبک تر خواهند بود. علاوه بر این به راحتی قابل تعویض هستند.

سلامت فرد

اگر قطع عضو در اندام های فعال بدن مثل دست یا پا رخ دهد، داشتن پروتزی فعال که شما را به زندگی عادی برگرداند امری اجتناب ناپذیر است. با این حال بسیاری از افراد که شرایط خاص دارند، مثلا از بیماری های قلبی یا دیابت رنج می برند، نمونه های ساده پروتز را ترجیح می دهند. نمونه های ساده تر به دلیل کم وزن بودن و راحتی استفاده طرفدار بیشتری دارد.

سطح قطع عضو

سطح قطع عضو و عضوی که در آن نقص اتفاق افتاده از موارد مهم برای انتخاب پروتز مناسب است. مثلا اگر قطع عضو در پا رخ داده، انتخاب پروتزی که مجموعه مچ پای فعال داشته باشد بهتر است. هم چنین در مواردی که مفصل مچ دست درگیر است، انتخاب نمونه های متحرک پروتز کارساز است.

توجه به زیبایی یا کارایی

در بسیاری موارد انتخاب پروتز مناسب مشکل است چون فرد نمی داند زیبایی را مد نظر قرار دهد یا کارایی. نمونه های پروتز که شباهت زیادی با اندام های طبیعی دارند، معمولا گران قیمت تر هستند. به خصوص زمانی که متحرک باشند. اما نمونه های بسیاری وجود دارد که با وجود کارایی بالا، بسیار ساده هستند. اگر فعالیت های روزانه تان زیاد است، انتخاب پروتز های با کارایی بیشتر توصیه می شود.

کلام آخر

پروتز ها که در واقع جایگزینی برای اندام از دست رفته ما هستند، می توانند زندگی دوباره ای به ما هدیه دهند. در بسیاری از موارد استفاده از پروتز ها مسیر زندگی افراد را تغییر داده است. انتخاب پروتز مناسب با شرایط شما مهم ترین چیزی است که قبل از طراحی پروتز باید به آن توجه کرد. امروزه انواع بسیاری از پروتز ها طراحی و تولید می شوند که بتوانند تمام سلایق را پوشش دهند. بهتر است قبل از انتخاب پروتز مناسب مواردی مثل میزان فعالیت روزانه خود را بررسی کنید. سپس انتخاب کنید داشتن پروتز با ظاهر زیبا برای شما مهم تر است یا پروتزی که کارایی بهتری دارد.